گفت‌وگوی فرهنگی شنبه تا چهارشنبه از ساعت 20:00 به مدت 60 دقیقه

رادیو گفت و گو

گفت و گوي فرهنگي

داوری‌های جایزه کتاب سال بر اساس شاخص‌های کلان انجام می‌شود

عضو هیئت علمی کتاب سال در رادیو گفت‌وگو گفت: در داوری‌ها هم فرم و هم محتوا و توجه مخاطب مورد توجه قرار گرفته است.

1399/06/26
|
09:13
|

جواد محقق عضو هیئت علمی کتاب سال، نویسنده و شاعر در برنامه "گفتگوی فرهنگی" رادیو گفت‌وگو با موضوع کتاب سال ضرورت‌ها و شاخصه‌ها درباره تاریخچه ای از جایزه کتاب سال گفت: 37سال است که جایزه کتاب سال برگزار می‌شود و امسال دوره سی و هشتم آن برگزار خواهد شد، فراز و فرودهایی را طی این سال‌ها داشته است و امروز در شرایطی برگزار می‌شود که چند بخش شده و جایزه جلال، در بخش ادبیاتی و جایزه پروین در حوزه شعر کتاب سال به حساب می‌آید.

وی درباره شاخه‌های کتاب سال گفت: تعداد شاخه‌ها بسیار زیاد است و بیش از 60 شاخه است و در بعضی سال‌ها تا 66 شاخه هم داشته است. که مجموع آنها و همه آثاری که در ایران منتشر می‌شود، به غیر از برخی شاخه‌ها را در بر می‌گیرد که آن شاخه‌ها را شاید به دلیل اینکه استقلال خاصی برای آنها قائل نبودند، از این دایره بیرون مانده است. به طور مثال مانند گردآوری، الان شاخه‌ای به عنوان گردآوری وجود ندارد. در حالیکه در بخش‌های مختلف ادبی و غیر ادبی کتاب‌های فراوانی در حوزه گردآوری منتشر می‌شود که برخی از آنها بسیار آثار خوبی هستند و افراد علاقه مند به آن شاخه و رشته را از خیلی کتاب‌های پراکنده که هزینه زیادی می‌برد، یا زمان بسیاری برای جستجو می‌خواهد، خلاص می‌کند. و به نظرم جا دارد که به این شاخه و به برخی شاخه‌های دیگر توجه شود.

محقق درباره روند داوری‌ها در سال‌های گذشته و در پاسخ به این سوال که آیا این جایزه به دلیل اینکه یک جایزه دولتی است ملاحضات سیاسی در آن وجود دارد، پاسخ داد: اگر دولت‌ها را نماینده مردم برای اداره کشور بدانیم که در همه دنیا این چنین است و باید باشد، اتفاقا جشنواره‌های معتبرتر هستند که دولتی باشند و گرنه جشنواره‌های محفلی و گروهی طبیعتا ملاحظه‌های بیشتری دارند. بنابراین هیچ جایزه‌ای را به دلیل دولتی بودن نه می‌شود رد کرد و نه به صرف دولتی بودن می‌شود عنوان کرد که هیچ نقصی در آن نیست.

وی افزود: طبیعی است که جایزه‌ها و مجموعه‌ها و جشنواره‌ها را مجموعه ای از افراد اداره می‌کنند بنابراین آنها به تبع صلاحیت و علایق و میزان تخصصی که دارند تاثیرگذارند. این است که نمی‌توان گفت که هیچ تغییری حتی جزئی، در جشنواره‌ها و جایزه‌ها در دولت‌های مختلف اتفاق نمی‌افتد. ولی در کلیت قضیه با توجه به گفتمان جاری که در کشور وجود دارد، در همه این دوره‌ها یکسان باقی ماند و تفاوت عمده ای ندارد. اگر تفاوت‌هایی دیده می‌شود، گاهی به دلیل سلایق و علایق داورانی برمی گردد که در دوره‌های مختلف انتخاب می‌شوند.

محقق ادامه داد: یکی از مشکلات در اکثر سال‌ها در جایزه کتاب سال و دیگر جایزه‌هایی که در کشور برگزار می‌شود این مسئله بوده است که در بعضی از سال‌ها و در بعضی از شاخه‌ها کتاب‌هایی که به بازار آمده است و برای داوری ارسال شده است، مجموع آنها کیفیت خیلی بالایی ندارد و در بعضی سالها آنقدر کتاب‌های خوب در یک شاخه بسیار است که با تراکم آثار خوب مواجه می‌شویم. بنابراین در سال‌هایی که آثار خوب در یک رشته یا چند رشته بسیار زیاد است طبیعتا حق برخی از کتاب‌ها به دلیل محدودیت انتخاب از دست می‌رود.

عضو هیئت علمی کتاب سال تصریح کرد: در این مواقع دو برخورد از سوی داوران صورت می‌گیرد برخی حساسیت داشتند که به دلیل اینکه سال گذشته یا سال‌های گذشته کتابی با بهترین خصوصیات انتخاب شده است امسال کتابی در این حد وجود ندارد، بنابراین امسال کتاب سال نداریم. عده ای دیگر نیز بر این باورند که به ما ربطی ندارد که سال گذشته چه کتابی بوده است و سال بعد چه کتابی خواهد آمد و کتاب سال را انتخاب می‌کنیم. و در بین کتاب‌های منتشرشده سال به هر حال این کتاب خوب است اگرچه نسبت به کتاب سال قبل دچار کاستی‌های بیشتری است و اعتقاد شخصی بر این است که چون نمی‌دانیم سال‌های آینده چه کتاب‌هایی به بازار خواهد آمد و اگر سال‌های متمادی بگذرد و کتابی در قد و قواره کتاب فلانی در فلان سال نیاید، آن موقع ممکن است برگزار کنندگان به این نتیجه برسند که اصلا چرا برگزار می‌شود.

وی در خصوص شاخص‌های داوری گفت: تسلط بر قالب انتخابی و فرم آن، محتوا و توجه به مخاطب از شاخص‌های داوری آثار است.

دسترسی سریع
گفت و گوی فرهنگی