حیات خلوت --- از ساعت --- به مدت 25 دقیقه

رادیو گفت و گو

حيات خلوت

دكتر محمد حاتمی: دوست دارم فقط روانشناس باشم

دکتر محمد حاتمی گفت: زمانی که هنوز به دانشگاه نرفته بودم دوست داشتم پزشکی بخوانم اما قبول نشدم ولی الان فکر می کنم روانشناسی بهتر از پزشکی است.

1396/03/17
|
11:00

برنامه "حیاط خلوت" رادیو گفت و گو مروری بر زندگی دکتر محمد حاتمی محقق، پژوهشگر، دکترای روانشناسی و استاد دانشگاه خوارزمی کرده است.

رادیو گفت‌وگو: شما اهل کجا هستید؟
حاتمی: زادگاه بنده شهرستان جیرفت استان کرمان است.

رادیو گفت‌وگو: متولد چه سالی هستید؟
حاتمی: متولد اردیبهشت ماه سال 1338 هستم.

رادیو گفت‌وگو: در رابطه با تحصیلاتتان صحبت می کنید.
حاتمی: در اوایل سال 57، دیپلم تجربی ام را از دبیرستان امیرکبیر جیرفت گرفتم و بعد مستقیما در دانشگاه علامه طباطبایی تهران قبول شدم. در سال 64 لیسانسم را در رشته روانشناسی بالینی و در سال 69 کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی را در دانشگاه تربیت مدرس و در سال 1377 دکترای روانشناسی را در دانشگاه علامه طباطبایی به اتمام رساندم و از اواخر سال 86 عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی شدم و الان هم در آنجا مشغول به فعالیت هستم.

رادیو گفت‌وگو: اگر بخواهیم فعالیت های شما را از لحاظ تخصصی تقسیم بندی کنیم به چند گروه می توانیم تقسیم بندی کنیم؟
حاتمی: در واقع تخصص من شامل دو بخش است، بخش هنری و بخش علمی و آموزشی و روانشناسی.

از سال 60 که دانشگاه ها تعطیل شدند، جذب صدا و سیما شدم در بدو امر حدود سه سال در صدا و سیمای کرمان بودم و بعد در شبکه دوم مدیرگروه فرهنگ و ادب بودم و بعد گروه تلویزیونی شاهد را تاسیس کردیم که سریال های گل پامچال، سریال سیمرغ و فیلم های سینمایی خیلی خوبی تهیه شد. این مقطع بخش مهمی از زندگی من محسوب می شود و افتخار می کنم.

رادیو گفت‌وگو: شما اشاره کردید که در روانشناسی بالینی فعالیت کردید، در رابطه با آثار علمی تان برای ما بگویید.
حاتمی: آثار پژوهشی من در حوزه روانشناسی خصوصا روانشناسی بالینی است. بیش از 100 مقاله علمی و پژوهشی از من در مجلات علمی و پژوهشی داخل و خارج از کشور چاپ شده است. در سال 1394 پژوهشگر برتر دانشگاه خوارزمی شدم.

چند کتاب هم تحت عناوین استرس مادر و کودک، اختلال حمله وحشت زدگی، راهنمای تشخیص درمان اختلال افسردگی مزمن، زوج درمانی به شیوه شناخت درمانی، مقیاس ها و آزمایش های رفتار درمانی شناختی، راهنمای عملی آموزش تاب آوری در خانواده، راهنمای تشخیص و درمان اختلال کمبود توجه یا بیش فعالی، پذیرش و ذهن آگاهی در رفتار درمانی و کاردرمانی ذهن آگاهی اعتیاد منتشر کرده ام و کتاب هایی در مورد روانشناسی بالینی کودک و تئوری اعتیاد ترجمه کردم.

استحکام و پایداری ازدواج های سنتی بیشتر است

رادیو گفت‌وگو: روانشناسی چقدر توانسته است در زندگی فردی شما اثرگذار باشد. وقتی به خواستگاری همسرتان رفتید از علم روانشناسی تان چقدر توانستید استفاده کنید.
حاتمی: ازدواج من سنتی شکل گرفته است، همسرم جیرفتی هستند. علیرغم اینکه خود من چندین مورد پیشنهاد داده بودند که می خواهم در تهران ازدواج کنم خانواده ام موافقت نکردند و نهایتا در شهرستان جیرفت خانواده خوبی را معرفی کردند و خودشان خواستگاری کردند و من هم رفتم و دختر خانواده را دیدم و بعد هم ازدواج کردیم.
بنده عروسی نگرفتم و مراسم به صورت عقد بود، چون برادر همسرم اسیر بودند و خانواده همسرم موافقت به انجام عروسی نکردند.

رادیو گفت‌وگو: الان دلتان نمی خواهد که مراسم عروسی داشتید؟
حاتمی: بله و مخصوصا همسرم دوست دارند.
بنده خودم مشاوره ازدواج در تهران هستم و شاید بیش از 300 مورد مشاوره ازدواج دارم و کارهای پژوهشی و تحقیقاتی ام در خصوص ازدواج است. با توجه به تجاربی که دارم و با توجه به شکل گیری ازدواج خودم، الان هم به عنوان یک متخصص روانشناسی پیشنهادم به جامعه این است که اگر ازدواج در جامعه ما به روال سنتی شکل بگیرد، استحکام و پایداری اش بیشتر است.

رادیو گفت‌وگو: با فرزندانتان چگونه ارتباط دارید؟
حاتمی: در وهله اول هم به خودم و هم به اطرافیانم تاکید می کنم که همیشه در زمان حال زندگی کنند. یعنی کسی که با خاطرات گذشته زندگی کند همیشه گذشته و ناکامی ها یا حتی موفقیت ها را اگر بخواهد در زمان حال بولد کند، شاید چندان موفقیت آمیز نباشد. کسانی که بیشتر در گذشته توجه می کنند زمینه ابتلا به افسردگی آن افراد بسیار زیاد است.

رادیو گفت‌وگو: شما چند فرزند دارید؟
حاتمی: سه فرزند دختر دارم. دختر بزرگترم 28 ساله و دختر کوچکترم 22 ساله است. دختر بزرگترم ازدواج کرده است.

رادیو گفت‌وگو: برای انتخاب دامادتان چقدر از علم روانشناسی تان استفاده کردید.
حاتمی: البته داماد بنده خواهر زاده ام است ولی با شناختی که ازخانواده و از خود ایشان داشتم فاکتورهایی برایم خیلی مهم بود. برای ازدواج یکسری ملاک ها یی داریم که باید وجود داشته باشند و مهمترین آنها ملاک های روانشناختی است که از لحاظ شخصیتی، این دو نفر که قرار است زیر یک سقف با همدیگر زندگی کنند آیا ملاک هایشان با هم جور در می آید. جدا از ملاک های فرهنگی، اقتصادی و مسایل دیگر ملاک های شخصیتی خیلی مهم است و من اینها را ارزیابی کردم و بالاخره موافقت به ازدواج کردیم.

رادیو گفت‌وگو: رشته تحصیلی دخترانتان چیست؟
حاتمی: دختر بزرگترم مهندسی هوش مصنوعی در دانشگاه علم و صنعت خوانده است، دختر دوم هم پزشکی دانشگاه تهران را می خواند و امسال تخصص قلب قبول شده است و دختر سوم هم معماری خوانده است.

رادیو گفت‌وگو: همسر شما شاغل هستند؟
حاتمی: بله، عضو هیئت علمی دانشگاه هستند.

رادیو گفت‌وگو: زمانی که با همسرتان ازدواج کردید، فارغ التحصیل شده بودید؟
حاتمی: دانشجو بودم. رشته همسرم نزدیک به رشته من بود و زیست شناسی می خواندند و دکترایشان را در دانشگاه تهران گرفتند و عضو هیئت علمی دانشگا شهید باهنر کرمان شدند و بعد خودشان را به دانشگاه پیام نور انتقال دادند و الان در دانشگاه پیام نور مشغول به تدریس هستند.

رادیو گفت‌وگو: انس و الفت شما با زاد و بوم خودتان چقدر است؟
حاتمی: کسانی که با صله رحم خودشان ارتباطشان را قطع نمی کنند در افزایش سلامت روان آنها تاثیر مثبت دارد. بنده از همین علم روانشناسی استفاده کردم و ارتباط بسیار گسترده ای با اقوام خودم برقرار می کنم و هر سال دو یا سه مرتبه ملاقات هایی را با آنها دارم و به خانه هایشان می روم.

رادیو گفت‌وگو: در زندگی چه چیزی برایتان لذت بخش تر است؟
حاتمی: هرکسی اگر موفقیتی در زندگی داشته باشد، برایش لذت بخش است من هم جزو کسانی بودم که موفقیت های خیلی خوبی را در زندگی ام داشته ام مثلا تا سن 18 سالگی حتی تلویزیون هم ندیده بودم چون نداشتیم ولی بنده حدود 12 سال بعد سریال گل پامچال را می سازم که در سطح ایران پدیده مطرح می شود و حتی مقام معظم رهبری تقدیر کردند و این برای من خیلی لذت بخش بود.
موفقیت های شخصی و اجتماعی برای من خیلی لذت بخش است و از همه برایم لذت بخش تر این است که ببینم فرزندان خوبی دارم.

رادیو گفت‌وگو: چقدر شهرت طلب هستید؟
حاتمی: کمال طللبی در همه انسان ها وجود دارد. یکی از عوامل برانگیزاننده و حرکت دهنده در افراد، کمال طلبی است. بنده هم این خصیصه را داشته ام، البته بنده زیاد به دنبال پست و مقام نیستم و اگر بودم با توجه به موقعیت های که برایم پیش آمد می توانستم آنها را به پست های اجتماعی بالایی تبدیل کنم ولی بیشتر به کارهای فرهنگی علاقه مند بودم.

رادیو گفت‌وگو: از چه چیزهایی بدتان می آید؟
حاتمی: بعضی از رفتارها من را ناراحت می کند مثلا دروغ گویی، غیبت کردن، شخصیت چندگانه داشتن.

رادیو گفت‌وگو: از موسیقی چقدر بهره مند هستید؟
حاتمی: از موسیقی کلاسیک خیلی بهره می برم.

رادیو گفت‌وگو: آیا اهل ادبیات هستید و شعر می گویید؟
حاتمی: در حوزه نثر دستی دارم ولی شعر خیر.

رادیو گفت‌وگو: به چه ورزشی علاقه مند هستید؟
حاتمی: قبلا والیبال بازی می کردم ولی الان با خانواده و دوستان پینگ پنگ بازی می کنم. به کار کشاورزی هم خیلی علاقه مند هستم.

رادیو گفت‌وگو: حیاط خلوت شما کجاست؟
حاتمی: حیاط خلوت را به زندگی تعبیر می کنم، زندگی که جریان دارد و با خانواده است و شغل و کار و درآمد بخش دوم است.

رادیو گفت‌وگو: اگر روانشناس نبودید، دلتان می خواست چه شغلی داشته باشید تا از زندگی تان لذت بیشتری را ببرید.
حاتمی: الان دوست دارم فقط روانشناس باشم. زمانی که هنوز به دانشگاه نرفته بودم دوست داشتم پزشکی بخوانم اما قبول نشدم ولی الان فکر می کنم روانشناسی بهتر از پزشکی است.

اگر در هنر از روانشناسی استفاده نکنیم اثر گذار نخواهد بود

رادیو گفت‌وگو: به نظر می آید انسان ها در لحظاتی نیاز به تنهایی با خودشان داشته باشند و هیچ کس جز خداوند آدم را نبیند، آیا اسم این را هم می توان حیاط خلوت گذاشت؟
حاتمی: ما هم از نظر اعتقادی و هم از نظر روانشناسی اعتقادی به این نداریم که آدم ها بتوانند مدت های مدیدی را تنها زندگی کنند و ارتباطشان را با جامعه و خانواده قطع کنند. در زمان عبادت و در سیر و سلوک عرفانی اسلامی این دیده شده ولی به این معنا نیست که ارتباطشان را با خانواده و نزدیکان شان قطع کنند و منظورم از حیاط خلوت این نیست که ما یک حیاط خلوتی را درست کنیم و فقط خودمان به آنجا برویم و تعمق و تفکر کنیم و خانواده مان را رها کنیم چه بسا همینجا که در تهران با خانواده زندگی می کنم اتاق مشخصی برای تعمق و نوشتن دارم اما در بطن خانواده است و از خانواده جدا نیست.

رادیو گفت‌وگو: آیا شما با دوستانتان به ورزش می پردازید و گشت و گذار دارید البته منهای خانواده؟
حاتمی: بله با دوستان ارتباط دارم و با آنها جلساتی را داریم و با هم به شنا یا کوهنوردی می رویم.

رادیو گفت‌وگو: در محیط خانواده چقدر شما فرمانروا هستید؟
حاتمی: با توجه به فرزندسالاری که وجود دارد ما هم باید تبعیت کنیم اما من به گونه ای در خانواده رفتار کردم که فکر می کنم فکر جمعی بیشتر حاکم است.

رادیو گفت‌وگو: چرا شما وارد عرصه هنری شدید؟ آیا روانشناسی شما را به عرصه هنر کشاند و یا علاقه دیگری عامل این مسئله شد؟
حاتمی: زمانی که من در سال 60 جذب صدا و سیما شدم، دوره های فیلمبرداری، کارگردانی و تهیه کنندگی را در تله فیلم یا سیما فیلم کنونی گذراندم، جنگ شروع شده بود و با جمعی از دوستانم از کرمان عازم جبهه شدیم کارم صدا برداری بود. در آنجا طرح 30 دقیقه ای را دادم و گفتم می خواهم این طرح را خودم کارگردانی کنم و یک فیلم 30 دقیقه ای از وضعیت رزمندگانی که در جبهه حضور دارند، بسازم. این فیلم در کرمان مونتاژ شد و از شبکه اول سه مرتبه پخش شد و بعد از آن تهران من را خواستند و همان باعث جذب من به صدا و سیما شد و این بخاطر تفکر خلاق من بود که باعث ساخت این فیلم شد.
اگر در هنر از روانشناسی استفاده نکنیم آن هنر نمی تواند موفقیت های را که می خواهد، به دست بیاورد و اثر گذار نخواهد بود. مخاطب شناسی هنر از طریق روانشناسی صورت می گیرد، هر کسی چه کارگردان چه نویسنده و چه تهیه کننده باشد باید حتما با روانشناسی آشنایی داشته باشد و مراحل تحول روانی آدم ها را بشناسد.

رادیو گفت‌وگو: به نظر شما چه پژوهش هایی در جامعه ما نیاز است و الان وضع پژوهشی روانشناسی کشور در چه حد و اندازه ای است؟
حاتمی: در برنامه توسعه ششم تعریف کرده اند که باید مراکز علمی و پژوهشی ما به مراکز علمی و پژوهشی نسل چهارم تبدیل شوند، یعنی اگر می خواهد پژوهشی صورت بگیرد یا رشته ای ایجاد شود یا فعالیت علمی صورت بگیرد باید دو ویژگی داشته باشد اول باید مطابق نیازهای جامعه باشد یعنی برگرفته از نیازهای جامعه باشد، دوم اینکه آن پژوهش بومی سازی شود یعنی با مسایل فرهنگی، اجتماعی، سیاسی آن جامعه نزدیک باشد. در غیر این صورت آن پژوهش عمدتا به آرشیو می رود.

رادیو گفت‌وگو: با توجه به تجاربی که دارید، احساس می کنید در جامعه به چه چیزی نیاز است و باید آن را انجام دهید؟
حاتمی: من روانشناس هستم بنده هم باید کارهایی که دارم انجام می دهم به مبانی فرهنگی و اجتماعی کشورم نزدیک کنم.

دسترسی سریع
حیات خلوت