صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

دوشنبه ها از ساعت 11:00 به مدت 60 دقیقه

دبیر مرکز مطالعات راهبردی جمعیت گفت: آمارها نشان می دهند تا سه دهه آینده بیش از 30 درصد جمعیت را سالمندان بالای 60 سال تشکیل خواهند داد و به جرات می توان آن را یک سونامی سالمندی نامید.

برنامه "ترنج" رادیو گفت و گو پیرامون موضوع کاهش جمعیت، سالمندی و تبعات آن و با حضور علی اکبر محزون مدیرکل دفتر جمعیت و نیروی کار و سرشماری مرکز آمار ایران و دکتر صالح قاسمی دبیر مرکز مطالعات راهبردی جمعیت، پژوهشگر، نویسنده مجموعه جنگ جهانی جمعیت و مدرس دانشگاه به روی آنتن رفت.

ترنج: در رابطه با روند کاهش جمعیت در ایران بفرمایید.

محزون: طبق آخرین سرشماری کشور ما در سال 1395، بالغ بر 80 میلیون نفر جمعیت در کشور داریم که اخیراً این جمعیت از مرز 82 میلیون نفر هم عبور کرده است. در آخرین سرشماری، شاخص رشد جمعیت ما عدد 1.24 را نشان می دهد، بیشتر سناریوها نشان می دهند که روند کاهش جمعیت تا سال 1430 ادامه دارد.

قاسمی: سالمندی از نظر فردی نه تنها ضد ارزش نیست بلکه ارزش محسوب می شود و طبق فرهنگ ایرانی اسلامی، سالمند شایسته احترام است اما سالمندی جمعیت امروز باعث نگرانی همه جوامع انسانی شده و یک چالش بین المللی به شمار می رود. تعریف ما از سالمندی، سنین بالای 60 سال است که به سه مقطع سالمندی جوان، سالمندی و کهنسالی تقسیم می شود. اگر جامعه ای 7 درصد یا کمتر، جمعیت بالای 60 سال داشته باشد، جامعه ای جوان است، اگر بین 7 تا 14 درصد جمعیت سالمند باشند این جامعه در حال حرکت به سوی سالمندی است و اگر بین 14 تا 20 درصد از جمعیت جامعه ای سالمند باشد جامعه سالمند قطعی است. سرعت حرکت سالمندی در ایران بسیار بالاست و این جای نگرانی دارد. امروز حدود 9.5 درصد جمعیت کشور ما سالمند است و ما به سمت سالمندی حرکت کرده ایم و تا سال 2030 حدود 15 درصد از جمعیت مان سالمند خواهد شد.
در سال 2040 بیش از 21 درصد از جمعیت ما سالمند خواهد شد و تا سال 2050 بیش از 33 درصد جمعیت ما بالای 60 سال هستند. بنابراین ما در دو تا سه دهه آینده با چالش جدی سالمندی در ایران روبرو خواهیم شد.

ترنج: پیامد های کاهش جمعیت در ایران کدامند؟

قاسمی: ما زمانی باید نگران جمعیت سالمندی در کشور باشیم که جمعیت جوانی جایگزین آن نشود. شعار سال سازمان بهداشت جهانی در سال های اخیر مبنی بر جدی گرفتن جمعیت سالمندی از نظر بهداشتی و اجتماعی است. در سه دهه گذشته ما نرخ باروری مان را با سرعت زیادی از دست دادیم به گونه ای که نرخ باروری 6.5 فرزند در سال 1365 به 1.8 در سال 1395 رسیده است. چالش سالمندی جمعیت تنها از منظر هرم سنی نیست این چالش مسائل اقتصادی، بهداشت و درمان، روابط اجتماعی و موضوعات سیاسی کشور را دچار بحران خواهد کرد. سالمندی را باید با همه تبعات آن دید و برای آن برنامه ریزی کرد.

ترنج: مردم چگونه باید از پیامدهای روند کاهش جمعیت در کشور آگاه شوند؟

قاسمی: آمارها نشان می دهند تا سه دهه آینده بیش از 30 درصد جمعیت ما را سالمندان بالای 60 سال تشکیل خواهند داد و این نکته قابل تأملی است که به جرئت می توان آن را یک سونامی سالمندی نامید. "سالمندی فعال" و "ارتقای الگوی فرزند آوری" دو راهکار هستند که باید آن ها را به صورت توامان اجرا کرد. هنوز بسیاری از نخبگان کشور شرایط هشدارآمیز جمعیت را احساس نکرده اند، عموم مردم باید حرکت جامعه به سمت سالمندی را متوجه شوند و رسانه ها در این راستا نقش مهمی دارند.
کاهش جمعیت در کشور پیامدهای زیادی در حوزه های مختلف اعم از حوزه های اقتصادی، امنیتی، سیاسی و فرهنگی دارد. یک فرد سالمند سه برابر یک انسان میانسال هزینه های پزشکی دارد و حتی در شش ماهه پایان عمر خود به اندازه تمام عمرش هزینه های پزشکی برای کشور ایجاد می کند. یکی از پیامدهای اقتصادی سالمند شدن جمعیت، ورشکستگی نهادهای تأمین اجتماعی و حتی سالمندی بدون حمایت است. ما باید محاسن و ضرورت الگوی مطلوب فرزند آوری را به درستی برای مردم تبیین کنیم.

ترنج: جامعه چگونه می تواند با روند کاهش جمعیت به درستی و طبیعی برخورد کند؟

قاسمی: الگوی رایج در دنیا، ارائه بسته های حمایتی از سوی قانون و راهکارهای فرهنگی است. امروز بعد از گذشت چهار سال و نیم از ابلاغ سیاست ها و گذشت پنج سال از طرح تعالی جمعیت در مجلس، اما هنوز قانون لازم الاجرایی در این راستا نداریم.
50 درصد کشورهای دنیا سیاست های جامع حمایتی از خانواده و مشوق های فرزندآوری دارند. این اتفاقی است که در ایران هم باید رخ دهد. خانواده ها باید در این راستا فرهنگ سازی کنند. اگرچه رفتار فرزندآوری یک رفتار شخصی است اما از نظر کارشناسانه، این رفتار ما در آینده کشور و آینده فرزندانمان موثر خواهد بود، به همین خاطر باید الگوی فرزندآوری را در کشور اصلاح کنیم.

محزون: همه ما در راستای افزایش جمعیت کشور نقش داریم و باید به وظیفه خود عمل کنیم.


مرتبط با این خبر