ترنج دوشنبه ها از ساعت 11:00 به مدت 60 دقیقه

ترنج پاسخ می‌دهد؛ آیا قانون راه را برای خشونت مردان هموار کرده است؟

کارشناسان بر ‌این باورند قوانین موجود در کشور که فرهنگ جامعه را شکل می‌دهند نقش بسیار مهمی در خشونت مردان علیه زنان دارند.

1399/04/10
|
11:15
|

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی رادیو گفت و گو؛ برنامه " ترنج " با موضوع زنان، خشونت و تزلزل بنیان خانواده با حضور دکتر شهناز سجادی، دستیار حقوق شهروندی معاونت زنان و خانواده ریاست جمهوری و دکتر شهریار برقعی ، روانشناس بالینی و زوج درمانگر روانه آنتن شد.

*** ترنج: چرا در خانواده که باید آرامش و عواطف جریان داشته باشد شاهد خشوت هستیم؟

دکتر سجادی: خانواده تنها نهادی است که اعضای آن روابط عمیق و گسترده عاطفی دارند و انتظار می‌رود مامن و محل امن برای تک تک اعضایش باشد اما مشاهده می‌کنیم همین نهاد که باید مرکز دوستی و مهر باشد در مواقعی دچار تنش می‌شود و گاهی مشکلات شدت می‌یابد و منجر به اتفاقات ناگواری می‌شود.
خشونت یک مقوله تک عاملی نیست اما مولفه‌هایی که بیش از همه شاخص است و می‌تواند ارتباطات درون خانواده‌ای را خدشه دار کند، آسیب‌های اجتماعی است. در واقع زمانی که خشونت‌های خانوادگی را بررسی می‌کنیم به پدر یا مادری می‌رسیم که آسیب دیده و ناکام هستند. به عنوان مثال والدین دچار اعتیاد هستند یا خانواده دچار فقر و محرومیت است. البته در برخی از خانواده‌ها این مسائل وجود ندارد و باز هم شاهد تنش و خشونت هستیم که دلیل این موضوع را می‌توان در ضعف گفت و گوی بین نسلی جستجو کرد.

*** ترنج: از دیدگاه روانشناسی چه عاملی موجب خشونت میان زوجین می‌شود؟

دکتر برقعی: به لحاظ روانشناختی مقوله " قدرت " عامل اصلی خشونت است. زمانی که یکی از اعضای خانواده تصمیم می‌گیرد تحت هر شرایطی قدرت را در دست بگیرد و برتری خود را به دیگران ثابت کند، خشونت ایجاد می‌شود. خشونت می‌تواند فیزیکی یا در درجات ضعیف تر، کلامی و با شوخی و طعنه باشد. میزان خشونت به این بستگی دارد که فرد تا چه میزان احساس خطر می‌کند. در خانواده این احساس خطر بیشتر جنبه روانشناختی دارد یعنی در ازای ناکامی‌هایی که فرد در طول زندگی داشته است خشونت رخ می‌دهد. به عنوان مثال ترس از دست دادن شریک زندگی به دلیل تجربه ناموفق گذشته یا نگرانی از شرم در جامعه فرهنگی که شخص در آن حضور دارد می‌تواند عامل بروز خشونت باشد که در مورد دوم شاهد کشته شدن رومینا اشرفی بودیم.
به طور کلی هرچه عزت نفس فرد آسیب پذیرتر باشد، احساس خطر در نهاد او بیشتر و خشونت ابرازی شدید تر خواهد بود.

*** ترنج: شرایط لازم برای گفت و گو در خانواده چیست؟

دکتر سجادی: ضرورت گفت و گو همواره مورد تاکید قرار گرفته است و هرچه این گفتمان بیشتر باشد تنش‌ها و گره‌ها بهتر حل خواهد شد. گفت و گو در شرایط برابر شروع می‌شود، ادامه می‌یابد و ممکن است به نتیجه مطلوب برسد.
گاهی مشاهده می‌کنیم شرایط در خانواده‌ها برای گفت و گو مساعد نیست و یک فرزند خانواده نمی‌تواند به راحتی با اعضای خانواده سخن بگوید. در برخی از اقوام ایرانی مرد در جایگاه شوهر، پدر و برادر قدرت مطلق است. این قدرت بیشتر توسط فرهنگ ما و تا حدودی به وسیله قانون به مرد خانواده داده می‌شود. گاهی مرد خانواده فرد مدبری است و از این قدرت باید برای مدیریت خانواده بهره ببرد اما همواره این چنین نیست و رابطه رئیس و مرئوس در خانواده نمی‌تواند زمینه گفت و گو را فراهم کند. متاسفانه دادن عنوان " رئیس " به مرد خانواده مفاهیم نادرستی را به ذهن متبادر می‌کند که آسیب زاست.

*** ترنج: دیکتاتوری و اجازه ندادن به دیگران برای سخن گفتن چگونه در نهاد انسان شکل می‌گیرد؟

دکتر برقعی: قدرت فساد آور است و قدرت مطلق به صورت مطلق فساد آور است. گاهی افراد در مراجعه به روانشناس درمی یابند که قدرت مطلق چقدر خطرناک است و می‌تواند آنها را از خود وجودی‌شان دور کند. روند تاثیر قدرت بر شخصیت فرد، بسیار آرام و تدریجی رخ می‌دهد به طوری که شخص متوجه نمی‌شود چه زمانی به حد خاصی از دیکتاتوری می‌رسد و به هیچ شخصی در خانواده اجازه نمی‌دهد که سخن بگوید.
به نظر می‌رسد باید یک فرهنگ سازی در انسان‌ها از دوران کودکی وجود داشته باشد که حتی اگر قدرت مطلق در دست داشتند آن را نپذیرند و شرایط خشونت را فراهم نکنند.

دسترسی سریع
ترنج