صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

شنبه ها از ساعت 22:00 به مدت 120 دقیقه

مدیر بخش ویرایش دانشنامه شبه قاره فرهنگستان زبان و ادب فارسی گفت: زمانیکه خاندان مغول در هند روی کار آمدند، هند یکباره به یکی از مناطق مهم رواج زبان فارسی تبدیل شد.

به گزارش رادیو گفت وگو علی بهرامیان در برنامه "از پارسی تا فارسی" ضمن تشریح عملکرد فرهنگستان در تدوین دانشنامه شبه قاره اظهار کرد: «اگر زبان فارسی و فرهنگ ایرانی را همچون یک سیمرغ در نظر بگیریم که بال های خود را از مرزهای کنونی کشور فراتر برده است، می توان سراغ آن را در آسیای مرکزی و قفقاز و آناتولی و برخی سرزمین های عربی گرفت.»

وی ادامه داد: «در این سرزمین ها نه تنها به زبان فارسی سخن گفته می شد، بلکه آثار نظم و نثر نیز پدیدار گشته و انواع علوم به زبان فارسی به قدری زیاد است که این مناطق از منظر اهمیت در تاریخ ادبیات فارسی، کم از ایران نیستند.»

بهرامیان افزود: «نزدیک یک قرن گذشته کشور پاکستان از هندوستان جدا شد و در آن زمان از نظر سرزمینی با هندیان همسایه بودیم؛ کتاب های متعدد و مقالات بسیاری در این باب نوشته شده ولی همچنان کار و بررسی فوق العاده زیاد است.»

وی یادآور شد: «سال ها پیش وقتی قرار شد فرهنگستان ماموریت شناسایی و ترتیب دادن تاریخ ادبیات فارسی در کشورهای فارسی زبان را بر عهده گیرد، شبه قاره مورد توجه واقع شد؛ چراکه از دوره تیموری و زمانیکه خاندان مغول در هند روی کار آمدند، هند یکباره به یکی از مناطق مهم رواج زبان فارسی تبدیل شد.»

بهرامیان افزود: «در گوشه گوشه هند می توانیم سابقه ای از زبان فارسی سراغ بگیریم؛ از اینرو دربار هند نیز بدین موضوع توجه نشان می دادند. اهل شعر و ادب و تصنیف و بسیاری از کارگزاران آن ها ایرانی تبار بودند و می توان گفت حدود 5 قرن گذشته، زبان فارسی اگر زبان اول نبود ولی چیزی در همین حد و حدود در کشور هند برشمرده می شد.»

این عضو فرهنگستان با بیان اینکه زبان فارسی سابقه چاپ روزنامه و کتاب را در هند داراست، تصریح کرد: «این میزان چاپ کتاب در هیچ نقطه دیگری سابقه ندارد. البته در قفقاز و آسیای مرکزی نیز چنین دانشنامه هایی در حال تدوین است.»

بهرامیان در خصوص اهمیت شبه قاره گفت: «کتب فارسی در هند دارای محتوای غنی بودند و تبادلات تصوفی میان ایران و هند نیز فوق العاده بود و نمی توانستیم به راحتی از این مهم بگذریم.»

وی ادامه داد: «در این دانشنامه اسامی بزرگانی آمده است که هر یک به نحوی با هند مرتبط بودند و در کار های آنان تاثیری از هند شاهد هستیم. این دانشنامه امروز به جلد پنجم رسیده و افزون بر این به چاپ های بیشتر خواهد رسید.»

بهرامیان دانشنامه نویسی را از کارهای سخت و پر زحمت خواند و افزود: «شاید این کار قدری کم اجر باشد؛ یعنی کمتر دیده می شود.»

وی با بیان اینکه دانشنامه نویسی کاری با قدمت طولانی در کشور نیست، ادامه داد: «عده ای تلاش کردند دانشنامه نویسی را متعلق به دوره شیخ الرئیس بدانند ولی کاری که امروز صورت می گیرد ارتباطی با دانشنامه نویسی در گذشته ندارد.»

بهرامیان افزود: «سابقه دانشنامه به شکل کنونی چندان طولانی نیست و در واقع دانشنامه نویسی کنونی به فرم دایره المعارف نویسی در اروپا باز می گردد که تاثیری بسیار شگرف در رنسانس دارد.»

وی در مصاحبه با رادیو گفت وگو اضافه کرد: «این دانشنامه بدین معناست که مدخل از قبل انتخاب شده و البته این رویه نیز از دشواری های تالیف دانشنامه نویسی می باشد.»

در ادامه نسیم عظیمی پور، دستیار گروه شبه قاره فرهنگستان زبان و ادب فارسی در خصوص این دانشنامه که محققان آن در کشور حضور دارند ولی منابع تحقیق در جایی فراتر از مرزهای ایران اسلامی است، اظهار کرد: «گروه شبه قاره در سال 72 در فرهنگستان تاسیس شد و دانشنامه شبه قاره طی سالیان دانشمندان بسیاری را به خود دیده است.»

وی افزود: «تالیف هر مدخل برای این دانشنامه مستلزم یافتن نسخ خطی است و این نسخه ها در دسترس ما نیستند.»

عظیمی پور خاطرنشان کرد: «بدست آوردن این نسخه ها در شبه قاره دشواری های بسیار زیادی دارد. بسیاری از این نسخ آسیب دیده اند و دستیابی به آن گاه ناشدنی است.»

وی در رادیو گفت و گو همچنین پژوهشگران فعال در این حوزه را انگشت شمار دانست و افزود: «همین مسائل کار گردآوری دانشنامه را با دشواری روبرو ساخته است.»

مرتبط با این خبر

  • ادبیات نوجوان حلقه مفقوده ادبیات کشور است

  • مسئولان پذیرای آثار انتقادی هنرمندان انقلابی باشند

  • نقش نظام آموزشی در آشنا کردن دانش آموزان با مفاخر فرهنگی

  • بحران کمبود مخاطب کتاب در ایران جدی است

  • ناشران در ارائه شکل کتاب به مخاطبان خلاقیت و نوآوری ایجاد کنند

  • ساز وکار مناسبی برای صدور محتوا به خارج از کشور فراهم نیست

  • اقتصاد نشر در ایران بیمار است

  • بررسی جایگاه شعر و ادبیات آیینی در صورت ماه رادیو گفت و گو

  • شعر را از هر دهان که بشنوی، روایتی دگر است

  • تحلیل و بررسی ادبیات پایداری در گفت و گوی فرهنگی