گفت‌وگوی فرهنگی شنبه تا چهارشنبه از ساعت 20:00 به مدت 60 دقیقه

رادیو گفت و گو

گفت و گوي فرهنگي

كارشناس ارشد فلسفله علم در دانشگاه صنعتی شریف: بحران معرفت شناسی، سبب ناکارآمدی علوم در اقناع سیاست گذاران و افکار عمومی است

محمدحسین تسخیری با بیان اینکه آنچه سبب شده علوم احساس کنند در قانع کردن سیاست گذار و حتی مردم ناموفق هستند، بحران معرفت شناسی است، گفت: بحران معرفت شناسی مسئله ای تازه نیست و این بحران اساسا در ذات خود معرفت شناسی وجود داشته است.

1398/11/24
|
12:18

برنامه «گفت و گوی فرهنگی» رادیوگفت و گو با موضوع بحران معرفت شناسی در علوم جدید و با حضور دکتر ابراهیم اصولی مدرس فلسفه علم و عضو هیئت علمی دانشگاه مالک اشتر و محمدحسین تسخیری کارشناس ارشد فلسفله علم در دانشگاه صنعتی شریف به روی آنتن رفت.

ابراهیم اصولی در آغاز با بیان اینکه بحران در معرفت شناسی یک بعد در جامعه علمی داخل ایران و یک بعد جهانی از گذشته تا کنون دارد، گفت: اندیشمندان از گذشته تا کنون سعی داشته اند معرفت خودشان را با ابزارهای اندیشه و معرفتی که دارند، روز به روز بهبود ببخشند.

وی به ایجاد مدهایی در جامعه معرفتی اشاره کرد و اظهار داشت: همانطور که در زندگی روزمره، مد سبب می شود مقهور سیطره آن شویم و نتوانیم اعتماد به نفس خودمان را در برابر مد حفظ کنیم، در جامعه معرفتی و فلسفه علمی نیز شاهد مدهایی هستیم که این سیطره را ایجاد کرده است. یکی از این مدها، پر رنگ بودن «پوزیتیویست» است؛ هر چند در فلسفه علم خوانده ایم دوره پوزیتیویست سپری شده است اما حقیقت آن است همچنان این معنا وجود دارد.

مدرس فلسفه علم با تصریح بر اینکه دانشمندان همچنان در سیطره پوزیتیویست هستند، گفت: وقتی با دانشمندان صحبت کنید، همچنان حرف از اثبات می زند یعنی می گوید ما نشان دادیم آن قضیه علمی درست یا غلط است و در حقیقت ارزش گذاری صدق و کذب بر اساس شواهد صدق و کذب است که این موضوع یک امر نامطلوب برای معرفت علمی محسوب می شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه مالک اشتر درباره دیگر امور نامطلوب در امر معرفت شناسی علم گفت: پر رنگ یا مد بودن نسبی انگاری است و احساس می شود دانشمندان همچنان از اینکه گذاره های مطلقی که بر اساس آن ها معرفت ساخته شده است، طفره می روند و می گویند علم امروز این مسائل را ثابت کرده و ممکن است فردا امر دیگری را ثابت کند و این موضوع نسبی گرایی است. این مسئله نشان می دهد در پس ذهن دانشمندان همچنان این موضوع که معرفت می تواند نسبی باشد، وجود دارد.

در ادامه محمد حسین تسخیری در گفتگو با رادیو گفت و گو با بیان اینکه مسئله علم بومی پیش از آنکه یک تعصب نژادی باشد، درباره چگونگی تحقق احکام علمی است، گفت: از منظر اساتید علوم انسانی این موضوع مطرح شده، احکامی صادر شده و کتاب های زیادی درباره آن ها نوشته شده است اما دلیل آنکه این احکام محقق نمی شوند، به واسطه حضور سیاست مداران است که توجهی به احکام علمی نمی کنند.

وی تصریح کرد: واقعیت امر این است که علم همواره پویایی خودش را حفظ می کند و در حقیقت علم باید، احکام خودش را جهت تحقق پیگیری کند و اگر احکام علم قابل تحقق باشند، انگیزه اجرا را نیز به همراه می آورند. موضوع علم بومی اگر از این زاویه دیده شود، مسئله ای نیست که صرفا یک رقابت با نظریات موجود محسوب شود.

این کارشناس ارشد فلسفله علم در دانشگاه صنعتی شریف با بیان اینکه آنچه سبب شده علوم احساس کنند در قانع کردن سیاست گذار و حتی مردم ناموفق هستند، بحران معرفت شناسی است، عنوان کرد: بحران معرفت شناسی مسئله ای نیست که در دهه های اخیر رخ داده باشد و این بحران اساسا در ذات خود معرفت شناسی وجود داشته است.

وی اضافه کرد: معرفت شناسی به واسطه رویکردی که نسبت به علم دارد، همواره چشمهایش به نحوی از مشاهده واقعی پدیده ها کور بوده است. در حقیقت بحران موجود درباره معرفت شناسی نتیجه متاخر وضعیت علوم نیست و علوم همواره متهم بوده اند که حرف واقعی درباره جهان نزده اند و این به واسطه رویکرد اصولی معرفت شناسی است. مسئله در محافل دانشگاهی اینگونه صورت بندی می شود که چون معرفت شناسی از سودای باور یقینی دست کشیده و حملات گسترده ای به آن شده، ضعیف شده است و احساس می کند که نمی تواند حرف جدیدی درباره جهان بیان کند.

تسخیری ذهنی شدن امور و فاصله گرفتن از واقعیت را امری نامطلوب دانست و عنوان کرد: همه نظریات مختلف معرفتُ شناسی خودشان را یک نظریه معرفت شناسانه می دانند و به همین جهت صاحب رویکرد اساسی مشترک هستند.

دسترسی سریع
گفت و گوی فرهنگی