در سایه نوروز ایام نوروز از ساعت 19:00 به مدت 20 دقیقه

رادیو گفت و گو

در سايه نوروز

كارشناس فرهنگی در آسیای میانه: نوروز بزرگترین جشن مردم تاجیکستان است

حسن هلالی با بیان اینکه نوروز برای تاجیکستانی‌ها از اهمیت خاصی برخوردار است، گفت: آن‌ها نوروز را نماد وحدت و رمز دوستی و رشد و نمو می‌بینند.

1400/01/13
|
10:53
|

برنامه «در سایه نوروز» رادیو گفت‌وگو با موضوع نوروز در تاجیکستان با حسن هلالی کارشناس فرهنگی در آسیای میانه گفتگو کرد.

حسن هلالی با اشاره به زمان استیلای اتحاد جماهیر شوروی بر کشورهای آسیاهای میانه یادآور شد: زمانی که اتحاد جماهیر شوروی بر این کشورها حاکمیت داشت سعی بر استهاله فرهنگی این منطقه بیشتر شده بود و تلاش کردند مراسم‌ها به خصوص جشن‌های ایران باستانی را تحت الشعاع فرهنگ روسی قرار دهند.

وی افزود: مقاومت مردم تاجیکستان به خصوص فارسی زبان تاجیکستان و بالاخص منطقه بداخشان که نسبت به جشن‌های ایران باستان خیلی عرق داشتند باعث شد تا این جشن در پس پرده‌های پنهان و در روستاها و در خانه‌های پنهان به صورت مخفی تحت عناوین مختلف برگزار شود مانند جشن لاله و نگذاشتند این جشن‌ها فراموش شد و نسل به نسل این آیین را در طی آن 70 سالی که خفقان فرهنگی حاکم بود، منتقل کردند.

کارشناس فرهنگی در آسیای میانه با اظهار به اینکه بعد از استقلال یافتن کشورهای آسیای میانه یک بحران هویت فرهنگی پدید آمد، تصریح کرد: این کشورها تازه استقلال پیدا کرده بودند و از طرفی بحث جهانی شدن می‌خواهد تمام کشورها را مخصوصا کشورهایی که تزلزل فرهنگی دارند و به ثبات فرهنگی نرسیده‌اند تحت الشعاع فرهنگ‌های غالب قرار دهد. به همین خاطر کشورهایی که تازه استقلال یافته‌اند بیشتر در معرض خطر هستند تا هویت فرهنگی و تمرکز فرهنگی‌شان بر هم بریزد.

وی تاکید کرد: تلاش کشورهای آسیای میانه به خصوص تاجیکستان که جزو سه کشور فارسی زبان دنیا است برای یافتن، احیا و همچنین تثبیت فرهنگی خودش یقینا باید مضاعف باشد.

هلالی در ادامه به آیین‌های قبل نوروز در تاجیکستان اشاره و عنوان کرد: مردم تاجیک قبل از نوروز آیین‌های مختلفی دارند. چون روستاییان تاجیکستان معمولا آیین‌های قدیمی را از گذشته سینه به سینه نقل کردند و شهرها در زمان حاکمیت اتحاد جماهیر شوروی در خفقان بودند به همین خاطر در روستاها رنگ و لعاب بیشتری دارد. تاجیک‌ها مراسمی به نام «هوت» دارند. کشاورزان در روزهای اول ماه هوت که تقریبا اوایل اسفند ماه است شروع به گرفتن مراسمی می‌کنند که آمادگی نوروز را داشته باشند.

وی افزود: اواخر اسفند ماه نمادهای نوروز و لباس‌هایشان اعم از لباس‌های زنانه و بچگانه را آماده می‌کنند.همچنین آن‌ها ورود ایام شادی را از قبل از ایام نوروز و قبل از روز اول بهار با نمادهایی از نوروز آماده می‌کنند.

کارشناس فرهنگی در آسیای میانه با بیان اینکه نوروز برای تاجیکستانی‌ها از اهمیت خاصی برخوردار است، گفت: آن‌ها نوروز را نماد وحدت و رمز دوستی و رشد و نمو می‌بینند، بزرگترین جشن‌شان است. اصل نوروز در تاجیکستان پنج روز جشن گرفته می‌شود و تعطیل رسمی است و حاکمیت هم در این مدت سعی می‌کند با مقدماتی که قبل از مراسم عید است خودش را شریک کند و به نوعی بر جشن پنج روزه مردمی مدیریت داشته باشد.

وی با اظهار به اینکه مراسم‌های مختلفی برای آمادگی این پنج روز هست، در عین حال گفت: تاجیک‌ها مانند ایرانی‌ها نیستند که ورودی و حین جشن و بعد از جشن داشته باشند بلکه همه جشن‌شان پیوسته است چون جشن‌های مختلفی را در طی سال دارند عملا جداسازی اینها ممکن نیست. خانه تکانی را با شاخص‌های ویژه خودش در مراسم‌شان دارند مثلا خانم‌ها از پاییز موظف هستند جاروهایی را با دست خودشان جمع کنند و با رنگ قرمز آن را تزئین کنند و اینها را دم در خانه بگذارند. با یکی از آن‌ها موظف است فرش با جاروی دیگر سقف را جارو کند.

هلالی افزود: آخرین روز اسفند، کل لوازم خانه را بیرون می‌برند و رویش پارچه قرمز می‌اندازند. این کار به معنای دعوت از آفتاب است و به استقبال بهار می‌روند.

وی به آیین‌های لحظه نوروز در تاجیکستان پرداخت و بیان کرد: حاکمیت کشور تاجیکستان برای ورود به نوروز مقدمات زیادی را فراهم می‌کنند که مردم وارد نوروز شوند. همراه با مردم تلاش می‌کنند این روز را به صورت شادترین لحظات برای مردم در بیاورند. آذین بندی شهرها، تبلیغات ویژه نوروز، گل آرایی شهرها و حتی استادیوم بزرگی در شهر دوشنبه با عنوان «نوروزگاه» دارند که نماد تخت جمشید هم در آنجا گذاشته‌اند. مردم در لحظه اول سال نو، آنجا جمع می‌شوند و با حضور بزرگترین مقامات کشور حتی رئیس جمهور تاجیکستان، مراسم بسیار باشکوهی را برگزار می‌کنند.

کارشناس فرهنگی در آسیای میانه مراسم گلگشت عیدانه را از مراسم‌های بسیار باشکوه در دوشنبه و منطقه بداخشان معرفی کرد و توضیح داد: مردم برای گشت و گذار در گلستان‌ها و بوستان‌ها و پارک‌ها دور هم جمع می‌شوند.

وی ضمن بیان تشابهات زیادی که ایرانی‌ها با مردم تاجیکستان در برگزاری مراسم‌های نوروزی دارند، در عین حال بیان کرد: برخلاف ایرانی‌ها که معمولا بزرگان خانه نشینی می‌کنند و بقیه برای دید و بازدید می‌روند، در تاجیکستان سعی می‌کنند مراسم‌های گروهی را در ایام عید رونق دهند و دورهمی‌های بیرون از خانه داشته باشند.

هلالی افزود: مردم تاجیک برنامه‌ای دارند که در گذشته بزرگسالان برای آن پیشگام می‌شدند ولی الان جوانان آن را انجام می‌دهند و آن مراسم گل گردانی یا بلبل خانی است. این مراسم محدود به روز یا ایام خاصی نیست. اولین غنچه‌ای که از بهمن شروع به شکفتن کند هر جوانی این غنچه را ببیند شروع به جمع کردن گل‌ها می‌کند. این گل‌ها را به خانه‌ها می‌برند و به روستاها و شهرها هدیه می‌برند و اشعاری می‌خوانند که فضای عمومی جامعه را برای سال نو آماده می‌کنند.

وی در خصوص عیدی دادن توضیح داد: عیدی دادن به معنایی که ما مصطلح می‌دانیم در تاجیکستان ندیدم و نشنیدم ولی دید و بازدیدهای بزرگان و مراسم‌هایی مثل زیارت قبور اموات در برنامه‌هایشان وجود دارد.

کارشناس فرهنگی در آسیای میانه با اشاره به اینکه معمولا برنامه‌های تاجیک‌ها مبتنی بر موسیقی و شعر است، اظهار کرد: آن‌ها در تمامی برنامه‌هایشان شعر و موسیقی شاد دارند و جزو لاینفک برنامه‌هایشان است.

دسترسی سریع
در سایه نوروز