در سایه نوروز ایام نوروز از ساعت 19:00 به مدت 20 دقیقه

رادیو گفت و گو

در سايه نوروز

رایزن سابق فرهنگی ایران در تركمنستان در مصاحبه با رادیو گفت‌وگو: تغییر سبک زندگی در ترکمن‌ها نتوانسته آداب و رسوم‌هایشان را کمرنگ کند

رضا خانیان اظهار کرد: ترکمن‌ها در شهرهای نوساز و جدیدی که بنا شده زندگی می‌کنند ولی گویا این آدم‌ها در همان یورت‌ها و آلاچیق‌های ترکمنی نشسته‌اند و همان آداب و رسوم را برگزار می‌شود.

1400/01/13
|
12:21
|

برنامه «در سایه نوروز» رادیو گفت‌وگو با موضوع نوروز در ترکمنستان با رضا خانیان رایزن سابق فرهنگی ایران در ترکمنستان گفتگو کرد.

رضا خانیان با اشاره به سنت‌های برگزاری نوروز در ترکمنستان از جمله عیدی دادن گفت: در ترکمنستان کودکان از پدربزرگ‌ها به مناسبت‌های مختلف و به ویژه نوروز عیدی می‌گیرند. چون یکی از آداب نوروز در ترکمنستان رفتن به دیدن بزرگترها و مخصوصا پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها است، آن‌ها نیز به نوه‌های خود عیدی می‌دهند.

وی با اظهار به اینکه ترکمن‌ها در شهرهای نوساز و جدیدی که بنا شده زندگی می‌کنند ولی یک ویژگی دارند که تمامی آداب و سنت‌های خودشان را حفظ کردند، بیان کرد: می‌بینیم با وجود اینکه ترکمن‌ها در خانه‌های جدید و با مصالح جدید زندگی می‌کنند ولی گویا این آدم‌ها در همان یورت‌ها و آلاچیق‌های ترکمنی نشسته‌اند. همان احترام، همان آداب و همان رسومی که دیدنی است و باعث شعف می‌شود برگزار می‌شود.

رایزن سابق فرهنگی ایران در ترکمنستان با اشاره به اینکه از آداب ترکمن‌ها عیدی دادن به نوعروسان خانواده است، توضیح داد: چون عروس جایگاه خاصی در ترکمنستان دارد، وقتی که به خانه پدربزرگ یعنی بزرگ فامیل می‌آید، به آن عروس به صورت ویژه هدیه خاصی می‌دهد. خیلی وقت‌ها گوسفند هم می‌دهند.

وی به مراسم‌های قبل از عید نوروز در ترکمنستان پرداخت و گفت: فرزندان ترکمن شادی فرا رسیدن نوروز را دارند. هفت هشت روز مانده به نوروز نه به صورت فراگیر مانند ما ایرانی‌ها که خانه تکانی می‌کنیم ولی تمیز کردن و شستن وسایل خانه را دارند و از چهار پنج روز قبل، دختران و پسران به مادرانشان برای تمیز کردن خانه کمک می‌کنند و به پیشواز نوروز می‌روند و این برایشان بسیار مهم است.

خانیان افزود: ترکمن‌ها برای نوروز خرید می‌کنند و لباس‌های نو می‌خرند. اگرچه عادت جالبی دارند و سعی می‌کنند در طول سال برای فرزندانشان لباس‌های نو فراهم کنند چون اینها در مراسم‌ها حتما لباس‌های نو می‌پوشند و برایشان لباس خیلی مهم است.

وی در خصوص تفاوت آداب و رسوم قبل از نوروز در ترکمن‌های داخل ایران با مردم ترکمنستان اظهار کرد: آداب نوروز در ترکمن‌هایی که در داخل ایران زندگی می‌کنند، بیشتر فراگیری‌اش به ایران است ولی در ترکمنستان، نوروز ترکمنی شده است. یک رسم جا افتاده ترکمنی است.

*نوروز در ترکمنستان عنصری برای بازشناسی هویت ترکمنی پس از فروپاشی شوروی سابق است

رایزن سابق فرهنگی ایران در ترکمنستان با رد اینکه نوروز در ترکمنستان کمونیستی نیست، تاکید کرد: نوروز در ترکمنستان عنصری برای بازشناسی هویت ترکمنی پس از فروپاشی شوروی سابق شده است.

وی به مشابهت‌های فرهنگی مراسم‌های قبل از نوروز میان اقلیت ترکمن در ایران و مردم ترکمنستان اشاره و عنوان کرد: دو عنصر اصلی خانه تکانی و به استقبال نوروز رفتن و همچنین پخت سمنو از رسوم مشترک ترکمن‌ها می‌باشد. در ترکمنستان دیگ‌های سمنو را برپا می‌کنند و در حین هم زدن سمنو، دعا می‌خوانند.

خانیان متذکر شد: نگاه ترکمن‌ها به نوروز یک نگاه رنگ و سبزه و شادی و طراوت است. اکنون در میان ترکمن‌ها آتش افروزی وجود ندارد.

وی درباره لحظه سال تحویل در ترکمنستان گفت: آن‌ها مانند ما ایرانی‌ها که سال تحویل را با اذان یا توپ اعلام می‌کنیم، این رسم را ندارند. ولی می‌دانند دقیقا چه ساعتی سال تحویل شده است. روز اول فروردین با شکوه خاصی در ترکمنستان آغاز می‌شود. صبح خیلی زود در تمام شهرهای ترکمنستان منطقه‌ای به نام «یایلاق نوروز» است. یایلاق همان ییلاق ایرانی‌ها است در این مکان بنای بسیار بزرگی شبیه آلاچیق‌های ترکمنی به شکل مدرن ساخته شده است. نمایشگاه بزرگی از تمامی صنایع دستی، آداب و رسوم ترکمنی، چادرها در محوطه یایلاق نوروز از چند روز قبل برپا می‌شود.

رایزن سابق فرهنگی ایران در ترکمنستان افزود: معمولا در ساعت 8 صبح با حضور رئیس جمهور به صورت رسمی جشن نوروز در آنجا آغاز می‌شود. این جشن بسیار باشکوه است و یادآور جشن نوروز در کتاب‌های تاریخی ما است هم رنگ است و هم موسیقی وزین است و حرکات موزونی که برگرفته از آداب و رسوم ترکمنی است.

وی اظهار کرد: این مراسم تا ظهر ادامه دارد و بعد مردم به خانه بزرگتر فامیل می‌روند و بچه‌ها ناهار روز اول را نزد پدربزرگ و مادربزرگ‌هایشان می‌خورند و عیدی می‌گیرند و تا غروب بازی می‌کنند.
خانیان یادآور شد: ترکمن‌ها هفت سین ندارند ولی سمنویی که پختند را با همدیگر میل می‌کنند.

وی افزود: همچنین در روز اول عید نوروز علاوه بر اسب سواری، مسابقه کشتی‌های ترکمنی نیز برگزار می‌کنند. این مراسم به صورت سنتی و با لباس ترکمنی انجام می‌شود. این کشتی شبیه کشتی چوخه است. از طرفی ترکمن‌ها تاب بازی هم می‌کنند. تاب‌های بزرگی وجود دارد که پایه‌ها 10 تا 15 متری دارند و این تاب‌ها در محل جشن نوروز برپا می‌شود و تمامی اهل خانواده از این تاب‌ها استفاده می‌کنند.

دسترسی سریع
در سایه نوروز