امواج شبهه یكشنبه‌ها و سه‌شنبه‌ها از ساعت 16:00 به مدت 60 دقیقه

رادیو گفت و گو

امواج شبهه

خبرنگار صدا و سیما در مسكو روایت می‌كند؛ ماجرای تحقیر ایران در روسیه و میز مذاکره رئیسی و پوتین!

کارشناسان رسانه و مسائل سیاسی در رادیو گفت‌وگو درباره حاشیه‌ها و جریان‌های ایجاد شده در سفر رئیس جمهور به مسکو، علل و عوامل آن سخن گفتند و همکاری با روسیه را راهکار دور زدن تحریم‌ها دانستند.

1400/11/05
|
09:11
|

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی رادیو گفت‌وگو؛ برنامه « امواج شبهه » با حضور دکتر محمد اسماعیلی، کارشناس مسائل سیاسی و رسانه، دکتر مهدی مشکینی، مدیرکل سیاسی خبرگزاری تسنیم و کارشناس ارشد ارتباطات اجتماعی و رسانه و ارتباط تلفنی با سید علی دارابی، خبرنگار صدا و سیما در مسکو به موضوع هجمه هدفمند رسانه‌ای به سفر رئیس جمهور به روسیه پرداخت.

*** همان گونه که می‌دانیم سفر حجت الاسلام رئیسی به ه با حواشی و جریان سازی رسانه‌ای همراه بوده است. بازتاب رسانه‌ای این رویداد در کشور روسیه چگونه بود؟

دارابی: ابعاد رسانه‌ای سفر رئیس جمهور بسیار گسترده و حتی پیچیده است . از دو ماه پیش که ولادیمیر پوتین موضوع سفر حجت الاسلام رئیسی در ابتدای سال میلادی را مطرح کرد، خطوط مختلف رسانه‌ای شکل گرفت و رسانه‌های غربی و معاتد تلاش کردند این سفر را تحت تاثیر قرار دهند. هرچه زمان سفر رئیس جمهور نزدیک تر شد، فعالیت این شبکه‌ها افزایش یافت و تخریب شدت می‌گرفت. عدم تناسب میان آنچه که رسانه‌های معاند عنوان می‌کردند با چیزی که در عمل رخ داد برای خبرنگارانی که در صحنه بودند و واقعیت را می‌دیدند بسیار مشهود بود.

محتوای منتشر شده در خصوص این دیدار در رسانه‌های معاند بیشتر از نوع گمانه زنی، اخبار جعلی و فضاسازی رسانه‌ای بود تا به مردم ایران القا کنند که سفر رئیسی به مسکو بی اهمیت بوده است و دستاوردی نخواهد داشت . از اهداف رسانه‌های معاند این بود که نشان دهند ایران به کشور روسیه وابسته است و روس هراسی را در جامعه تقویت کنند. در حالی که آن چه که در مسکو رخ داد یک سفر تاریخی برای دو کشور بود چرا که شرایط منطقه‌ای به گونه‌ای است که ایران و روسیه می‌توانند با هم افزایی در کنار یکدیگر، موضوع یک جانبه گرایی را تقویت کنند. در رسانه‌های روس و منصف تر واقعیات به روشنی نمایش داده شد و در مقابل رسانه‌های معاند و ضد انقلاب کوشیدند افکار عمومی را تحت تاثیر خود قرار دهند.

*** چرا سفر حجت الاسلام رئیسی به روسیه تا این حد مورد توجه رسانه‌های معاند قرار گرفت و علت این همه حساسیت و هجمه چیست؟

اسماعیلی: جهت گیری رسانه‌های معاند نسبت به این موضوع جای تقدیر و تشکر دارد . هر چه آنها بیشتر برای تخریب تلاش می‌کنند، اهمیت این سفر روشن تر می‌شود و این موضوع بیشتر به نفع ماست. درواقع این دست وپا زدن دشمن نشان می‌دهد که این سفر اهمیت و ابعاد بسیار گسترده‌ای دارد که هزینه و انرژی بالایی برای تخریب می‌طلبد.
منطقه رویکرد جدیدی را در روابط بین الملل تجربه می‌کند و آن هم گذر از موضوع یک جانبه گرایی و رسیدن به بحث چند جانبه گرایی است. به عبارت دیگر با این سفر مقدمات یک اتحاد بزرگ فراهم شده است که به طور قطع خوشایند بلوک غرب نیست و در صورت شکل گیری این اتحاد و رویداد‌هایی مانند پیمان شانگهای، اروسیا و ... که یکی پس از دیگری در حال رخ دادن است، هژمونی غرب شکسته شدن است و جا دارد رسانه‌های ما بیشتر به این اتفاق خوشایند بپردازند.

*** مهمترین مسائلی که دستاویز رسانه‌های معاند و بیگانه قرار گرفت نوع استقبال و مذاکره دو رئیس جمهور در روسیه بود، به عنوان خبرنگار حاضر در مسکو این موضوع را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

دارابی: یکی از هجمه‌های اصلی رسانه‌ها در ابتدای ورود رئیس جمهور این بود که " چرا یک وزیر به استقبال حجت الاسلام رئیسی رفته است و با این رفتار ملت ایران در فرودگاه روسیه تحقیر شده است ". آنها بر این مسئله که یکی از وزرای روسیه به استقبال دکتر رئیسی رفته بود تاکید می‌کردند در حالی که بر اساس پروتکل روسیه، معمولا یکی از معاونان ورازت خارجه برای استقبال از مقامات بلندپایه از جمله رئیس جمهور به فرودگاه می‌رود و هیچ گاه پوتین برای استقبال در فرودگاه حاضر نمی‌شود. همچنان که هنگام ورود رئیس جمهور روسیه به ایران هم یکی از وزرا به استقبال رفته بود و در هر سه مرتبه پیشین که پوتین به ایران سفر کرده، رئیس جمهور ما در فرودگاه حاضر نشده است. علیرغم پروتکل کشور روسیه، به دلیل احترام ویژه‌ای که مقامات این کشور برای رئیس جمهور ایران قائل بودند به جای معاون وزیر، وزیر انرژی که رئیس کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و روسیه هم است به همراه معاون وزیر خارجه و جمعی از مقامات دفتر ریاست جمهوری را به استقبال فرستادند و برنامه بسیار شایسته‌ای بود.

یکی از بحث‌های مطرح شده میزمذاکره میان رئوسای جمهور دو کشور بود . جریان سازی بزرگی برای ابعاد این میز شکل گرفت و این موضوع مطرح شد که چرا میز مذاکره بزرگ و موجب فاصله دو نفر شده است . در حالی که شیوه قرار گیری رئوسای جمهور در دو سوی این میز مانند کفه‌های ترازو بود و به گونه‌ای هم وزنی دو کشور را نشان می‌داد. اگر تصاویر دیدار ولادیمیر پوتین با مقامات کشورهای دیگر را مشاهده کنیم در می‌یابیم که محل نشستن پوتین نزدیک به دیوار و جایگاه میهمان کنار در قرار می‌گیرد و حالت تحکم را نشان می‌دهد اما درباره رئیس جمهور ایران بر خلاف آن چه در رسانه‌های معاند مطرح می‌شود، شرایط برابر را به نمایش گذاشت.

از سوی دیگر موضوع اپیدمی کرونا موجب افزایش فاصله دو رئیس جمهور شد چراکه بر اساس گزارشاتی که پیش از سفر دکتر رئیسی منتشر شد، وضعیت شیوع این ویروس در روسیه بسیار نگران کننده است و روزانه نزدیک به صد جان خود را از دست می‌دهند و شمار مبتلایان به بیش از 60هزار نفر رسیده است. در چنین شرایطی یک دیدار بیش از 3ساعت به درازا کشید و موضوعات مختلف از روابط دوجانبه تا تحولات منطقه‌ای و بین المللی مطرح شد . متاسفانه برخی از رسانه‌ها از مفاد مهم این نشست آگاه نیستند یا خود را به ندانستن زده‌اند . اگر تصاویر و گزارش 20دقیقه‌ای منتشر شده از شبکه راشاتودی را ببینیم رفتار، نوع حرف زدن و ادبیات محترمانه پوتین در برابر رئیس جمهور ایران به روشنی مشخص است که نمایان گر عزت ملت ایران می‌باشد. در مقابل اگر برنامه‌های تولید شده توسط رسانه‌های بیگانه را مشاهده کنیم این طور به نظر می‌رسد که آنها هیچ توجهی به نشست و مسائل مهم آن نداشته‌اند و حتی به این 20دقیقه هم توجهی نداشته‌اند.

موضوع مهم دیگری که رسانه‌های معاند بر آن تاکید ویژه داشتند، روس هراسی بود و این سناریو را از ورود حجت الاسلام رئیسی به مسکو تا دیدار با رئیس جمهور روسیه، حضور در مجلس دوما و دیدارهای دیگر از جمله دانشگاهیان و ایرانیان مقیم روسیه دنبال کردند و در پی یک تصویر، سخن و ... بودند تا بتوانند روس هراسی و تحقیر ایرانیان را مطرح کنند و این موضوع را القا کنند که ایران در برابر روسیه کوتاه آمده و سر تعظیم فرود آورده است.

رسانه‌های ضدانقلاب کوشیدند شرایط روسیه تزاری را به امروز پیوند بزنند و بگویند این همان روسیه است که می‌خواهد ایران را ببلعد و به زانو درآورد در حالی که همه می‌دانیم این کشور از زمان تزار تا اتحاد جماهیر شوروی و پس از آن شکل گیری روسیه نوین و روی کار آمدن پوتین فراز و فرودها و دگرونی‌های بسیاری داشته است.

*** آنچه که گفتار شما بر می‌آید این است که مذاکرات در کمال احترام و بسیار موفق انجام شده است و آن چنان جامع و کامل بوده است که به اقامه نماز آقای رئیسی ختم شده است.

دارابی: ملاقات از ساعت 3 عصر به وقت مسکو آغاز شد و از آنجا که رئیس جمهور روسیه می‌دانست که حجت الاسلام رئیسی سرموقع نماز می‌خواند، با وجود آن که مذاکرات به اتمام نرسیده بود، به آقای رئیسی می‌گوید که نماز خود را اقامه کند و افراد تا اتمام نماز منتظر می‌مانند و ادامه نشست به پس از نماز موکول می‌شود.

*** مهمترین هدف رسانه‌های معاند از تخریب سفر رئیس جمهور به مسکو چیست؟ و اگر رئیس جمهور به یک کشور غربی سفر می‌کردند با این هجمه روبرو می‌شدند؟

مهدی مشکینی: مسئله اصلی در کشور ما غرب زدگی است . پیش از سفر جناب آقای رئیسی به مسکو، با کاظم جلالی سفیر ایران در مسکو مصاحبه‌ای داشتم و نگرانی ایشان این بود که حتما افرادی مسائل ریز و بی ارزش را بزرگ می‌کنند و از آن حاشیه می‌سازند تا دستاوردهای این سفر نادیده گرفته شود. متاسفانه افرادی در کشور هستند که در زمان ریاست جمهوری هر شخص و جریانی با غرب موافقند و جز چند کشور اروپایی و امریکا را منفی می‌دانند . در گذشته سفر رئیس جمهور به یک کشور درجه سوم اروپایی بسیار بزرگنمایی می‌شد اما سفر بسیار مهم حجت الاسلام رئیسی به کشوری چون روسیه که در شرایط کرونایی انجام می‌شود، یک قرارداد تجاری باعث آزاد شدن خط اعتباری 10میلیارد دلاری می‌شود برای اولین بار پس از مدتها یک رئیس جمهور در مجلس دوما سخنرانی می‌کند بی اهمیت جلوه داده می‌شود. بسیاری از افراد نگران این هستند که مبادا روابط ایران با روسیه و چین جایگزین مذاکرات وین شود و ایران از غرب و مذاکرات آنها بی نیاز شود. در شرایطی که ما با استفاده از قدرت‌های شرق می‌توانیم صادرات نفت را افزایش دهیم، تراکنش‌های مالی خود را انجام دهیم و تحریم‌ها را دور بزنیم، طبیعی است افرادی که همه چیز را از غرب می‌دانند و هیچ راهی جز مذاکره و توافق با آنها را نمی‌شناسند، به این سفر هجمه وارد کنند . درواقع تمام انتقادها و جریان سازی‌ها برای مسائل کوچک مثل پروتکل استقبال، میز مذاکره و ... نشان می‌دهد که این سفر به مذاق غرب گرایان خوش نیامده است.

*** چه کسانی در پشت پرده این جریان سازی و جنجال‌های رسانه‌ای هستند؟

اسماعیلی: امریکا خود را کدخدای دهکده جهانی می‌داند، تمام تلاش خود را برای کدر کردن روابط میان کشورها انجام می‌دهد و به محض این که کوچکترین ارتباطی میان دو کشور ایجاد می‌شود شروع به آژیر کشیدن می‌کند . درباره سفر رئیس جمهور ایران به روسیه هم این اتفاق رخ داده است و اگر این سفر به چین بود هم همین موضوع تکرار می‌شد . دشمن کار خود را انجام می‌دهد و تمام تحلیل‌ها و تولیدات رسانه‌اش منطقی و بر اساس قواعد بازی و دشمنی با ایران است اما آن چیزی که تاسف بار است و پذیرفتنی نیست، افرادی هستند که در زمین دشمن بازی می‌کنند یعنی آن دسته از نویسندگان، تحلیلگران و صاحبان رسانه‌های داخلی هستند که به جای خوشحالی و تشویق برای ایجاد یک ارتباط قدرتمند و باز شدن فضای باز تجاری، با تمام توان بغض و کینه خود را در قالب تحلیل‌های علمی و دیپلماتیک یا هیاهو و جنجال نشان می‌دهند.

تمام این جریان سازی‌ها با تفکر « استعمار فرا نو » در ارتباط است یعنی استعمار وارد فضای جدیدی شده است و قدرت طلبان به جای آن که لشکر کشی و برای تغییر حاکمان تلاش کنند، افرادی را تربیت می‌کنند تا حرف خود از راه این افراد به مردم منتقل کنند. غرب گرایان در ایران به عوامل استعمار فرا نو تبدیل شده‌اند، دقیقا آن چیزی که استعمارگران می‌خواهند را دنبال می‌کنند و به دنبال کوچکترین روزنه برای ارتباط با غرب هستند .در حالی که قرابت فرهنگی و فرصت‌های اقتصادی ما با کشورهای شرق بسیار بیشتر از غرب است از این رو همانگونه که دولت حجت الاسلام رئیسی در پیش گرفته است باید به دنبال توسعه روابط با شرق باشیم.

*** از آنجا که دو کشور ایران و روسیه عضو اجلاس شانگهای هستند، چگونه می‌توان تبادلات اقتصادی و خنثی سازی تحریم‌ها را از طریق روابط دو کشور پیش برد؟

مشکینی: منطقه اورسیا یا قفقاز ظرفیت‌های بسیار زیادی از نظر اقتصادی دارند . ما می‌توانیم از طریق مرزهای گسترده خود، کالاهای تولید داخل را با قیمت مطلوب به روسیه صادر کنیم و نیازهای خود در حوزه صنایع مادر را از طریق روسیه تامین کنیم. اساسا ارتباط ما با روسیه، بستر جدیدی را در اقتصاد برای ما ایجاد می‌کند . در برخی موارد ما برای دور زدن تحریم‌ها به یک قطعه یا دستگاه خاص نیاز داریم که می‌توانیم از روسیه تامین کنیم و آقای پوتین به صراحت اعلام کرده است که در این زمینه با ایران همکاری خواهد کرد.

برآورد کلی از این سفر این است که رئیس جمهور روسیه اعتماد زیادی به حجت الاسلام رئیسی و دولت ایشان دارد و نگرانی‌هایی که چین و روسیه درباره برخی رفتارهای غرب گرایانه در ایران داشتند برطرف شده و دغدغه‌هایی که در گذشته ایجاد شده و سیگنال‌های غلطی که از سوی مقامات ارشد کابینه دولت پیشین به شرق فرستاده شده از بین رفته است و اطمینان دارند توافق ایران با این دو کشور با تحقیر انجام نخواهد شد . وقتی این دولت‌های قدرتمند عزم ایران در بهبود روابط را می‌بینند جدی تر وارد میدان می‌شوند. ایران و روسیه با همکاری یکدیگر امریکا را در سوریه شکست داده‌اند پس اگر همین همکاری در ابعاد بزرگ و در زمینه اقتصادی شکل بگیرد مطمئنا تحریم‌های امریکا کارساز نخواهد بود.

*** از چه تکنیک‌های رسانه‌ای برای جریان سازی علیه سفر رئیس جمهور به روسیه استفاده شد؟

مشکینی: در یک بررسی حداقلی از نوع نگاه رسانه‌های داخلی و خارجی به سفر حجت الاسلام رئیسی، دیدگاه‌های متفاوتی را خواهیم دید . خطی که در رسانه CNN و AP دنبال می‌شد کاملا بر برجسته سازی روابط ایران و روسیه با محوریت شرق گرایی یا غرب ستیزی متمرکز بود. آنها عنوان می‌کردند این جهت گیری ایران، با شعار نه شرقی نه غربی در تعارض است و هیچ راهی جز مذاکره را علاج وضعیت ایران نمی‌دانند.

تکنیک « دروغ بزرگ » یکی از شیوه‌های جنجال سازی رسانه‌ای پیرامون این سفر بود . به عنوان مثال چیزهایی درباره مفاد مذاکره پوتین و رئیسی گفته شد که اصلا مطرح نبوده است. یکی دیگر از دروغ‌ها این بود که رئیس جمهور تعداد زیادی جنگنده روسی خریداری خواهد کرد و زمانی که آقای رئیسی بدون این جنگنده‌ها بازگشت این موضوع را مطرح کردند که مذاکرات شکست خورده است . درواقع یک دروغ را مطرح کردند تا با استفاده از آن بتوانند این سفر را بی ارزش جلوه دهند.

*** چرا رسانه‌های معاند از خیانت کشورهای غربی به ایران از زمان سرنگونی دولت مصدق تا جنگ تحمیلی و تحریم‌ها سخن نمی‌گویند، وظیفه رسانه‌های داخلی در این باره چیست؟

اسماعیلی: مطمئنا این رسانه‌ها هیچ گاه خودزنی نمی‌کنند. اگر اتفاقات تلخ یکصد سال گذشته از ملی شدن صنعت نفت تا مشروطه و قیام تنباکو را مرور کنیم ردپای خط سازش را می‌بینیم . خط سازش ممتد است و ریشه در تاریخ ما دارد و یکی از وظایف رسانه این است که امتداد خط سازش را به مردم معرفی کند. درواقع این خط تا امروز ادامه داشته است و در آینده هم وجود خواهد داشت . رسانه باید ماهیت افراد، المان‌ها و موضع گیری‌ها را برای مردم روشن کند تا با دید عمیق تری به تحلیل‌ها ورود پیدا کنند . تکثر پیام رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ای ممکن است مردم را دچار تشویش ذهنی کند و زمانی که مردم دچار بمباران پیام می‌شوند کار رسانه‌ها‌ی داخلی سنگین تر می‌کند.
همچنین رسانه‌ها باید ظرفیت‌های مشرق زمین را برای مردم تشریح کنند . حجم واردات روسیه در سال نزدیک به 270 میلیارد دلار است اگر ما یک درصد از آن را تامین کنیم تجارت قابل توجهی خواهیم داشت . مردم بدانند با چه سهولت، امکانات کم و هزینه کمتر می‌توانند ارتباط خوب و موثری برقرار کنند استقبال خواهند کرد و دوست و دشمن را از هم تشخیص خواهند داد.

دسترسی سریع
امواج شبهه