گفت‌وگوی سیاسی شنبه تا چهارشنبه از ساعت ساعت 17:30 به مدت 60 دقیقه

رادیو گفت و گو

گفت و گوي سياسي

لغو معافیت های هسته ای بی اثر خواهد بود

یک کارشناس حوزه علوم سیاسی با اشاره به نقش پایین اتحادیه اروپا بر نظرات آمریکا در تحلیل خود لغو معافیت های هسته ای را طی 60 روز آینده بی اثر عنوان کرد.

1399/03/21
|
13:33
|

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی رادیو گفت و گو، علی رضوان پور استاد دانشگاه در حوزه علوم سیاسی و روابط بین الملل در برنامه گفت و گوی سیاسی با موضوع «بررسی و تحلیل عدم تمدید معافیت های هسته ای ایران از سوی آمریکا و واکنش آن در میان سه کشور اروپایی عضو برجام» در پاسخ به این سوال که لغو معافیت های هسته ای ایران چه منافعی برای آمریکا و چه ضرری برای ایران دارد، با اشاره به اظهارات مایک پمپئو، وزیر خارجه ایالات متحده آمریکا در روز 7 خرداد سال جاری که درباره این معافیت تحریمی صحبت کرده بود، گفت: کشورهای عضو برجام باید طی 60 روز هرنوع همکاری با ایران داشتند در سه موضوع تغییر کاربری نیروگاه آب سنگین اراک، تدارک سوخت هسته ای برای راکتور تحقیقاتی تهران و انتقال ضایعات هسته ای به خارج از کشور را به اتمام برسانند.
وی افزود: تمام اقداماتی که آمریکا از اردیبهشت سال 97 اتخاذ کرده براساس سیاست فشار حداکثری بوده است که برجام جدیدی را به خواسته نومحافظه کاران دنبال کند اما این کشور تا کنون نتوانسته به خواسته خود برسد.

ناتوانی آمریکا در فشار حداکثری

این استاد دانشگاه ادامه داد: ایران آمریکا را در سیاست فشار حداکثری ناتوان می بیند. این رویکرد که آمریکا اتخاذ کرده است برخلاف قطعنامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل متحد است. افکار عمومی دنیا هم ایران را با سیاست مقاومت حداکثری دربرابر این فشار حداکثر آمریکا می بینند.
رضوان پور با اشاره به اینکه ترامپ از هر ساز و کاری استفاده می کند برای اجرای سیاستش به طرح این موضوع پرداخت که اگر معافیت های هسته ای لغو شود ایران هیچ همکاری در خارج از کشور در موضوعات سه گانه فوق نخواهد داشت. جو جامعه بین المللی جهان با ایران همکاری می کنند.

اتحادیه اروپایی که مستقل نیست

وی ادامه داد: اتحادیه اروپا علی رغم اینکه برنامه SPV را به راه انداختند و می خواستند ارتباط با ایران را در حوزه اقتصادی حفظ کنند اما این کار را نکردند و به ساز و کار اینستکس رسیدند. این موضوع به این دلیل است که آمریکا نشان داده در سیاست خارجی مستأصل است و نمی تواند بدون اتحادیه اروپا به صورت مستقل کاری پیش ببرد.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه از بعد حقوق بین الملل اقدام لغو معافیت هسته ای ایران حتما نقض قطعنامه 2231 است، اظهار داشت: آمریکا وقتی به صراحت نفرت و انزجار خود را از برجام اعلام می کند و دربرابر دوربین ها خروجش از برجام را اعلام کرد یک سیگنال به مخاطب می دهد که از هیچ اقدامی برای فروپاشی برجام فروگزار نخواهد کرد.

خروج آمریکا از برجام و سوالات بی جواب

وی ادامه داد: اقدامات آمریکا جواب نداده است چرا که برجام در راستای شاکله عدم اشاعه تسلیحات هسته ای بود که راه های ورود و دستیابی به سلاح هسته ای را نه تنها برای ایران بلکه برای کشورهای دیگر بست. حسن روحانی زمان برجام گفت سانتریفیوژ می چرخد، چرخ اقتصاد هم می چرخد. این نشان می داد که ایران با حسن نیت جلو آمد موضوعی که مورد توافق طرف ها بود. اما حقوق بین الملل به صراحت تأیید کرد هنگامی که قطعنامه ای به تأیید شورای امنیت می رسد و مهر تأیید آن را می گیرد، خروج از آن نقض قوانین بین المللی است.
وی با طرح چند سوال ادامه داد: چرا ایالات متحده یکجانبه از برجام خارج شده است و الان یکجانبه از طرف های فعال این قرارداد می خواهد از آن خارج شوند اینها نشان می دهد فشار حداکثری جواب نداده است.

آمریکا و درگیری با سه بحران مهم

رضوان پور گفت: به پایان ریاست جمهوری دونالد ترامپ داریم می رسیم، در حالی که چند بحران در این کشور خود را نشان داده است یکی شیوع ویروس کرونا که مستأصل شدن آمریکا را نشان می دهد. بحران دوم قتل یک شهروند آمریکایی (جرج فلوید) که به وجهه آمریکا در دفاع از حقوق بشر ضربه زد. بحران سوم این است که پمپئو اعلام کرده می خواهیم اولتیماتوم به کشورهای 1+5 بدهیم که شرکت هایشان از ایران خارج شوند، البته او استثنایی برای این موضوع قائل شده است که معافیت تحریم ها را 90 روز تمدید می کند تا کارشناسان روسی فعال در موضوع انتقال ضایعات در نیروگاه بوشهر کار می کنند.
وی با اشاره به اینکه اینها نشان می دهد ترامپ به دنبال برگ برنده است و به دنبال این امکان است که با سیاست حداکثری جمهوری اسلامی ایران را به میز مذاکره بکشاند، تأکید کرد: در حالی که تحریم فروش نفتی داریم کشور ایران در مقایسه با سال 2015 که دو نیم میلیون بشکه صادر می کرد صادرات نفت مان به زیر 200 هزار بشکه رسیده است و بخش عمده ای از درآمد ملی مان از نفت است. [اشاره به توانایی ایران در مقابل فشارهای حداکثری]

سیاست فشاری که عکس عمل کرده است

وی افزود: در علوم سیاسی اصطلاحی با عنوان «نشان قدرت» داریم، این موضوع را در حضور نفتکش ها در کشور ونزوئلا می بینیم که حیات خلوت آمریکا هم هست. گفته شده است که این کشور به ایران می خواهد «طلا» بدهد حالا هرکاری انجام دهند نشان می دهد ایران منزوی نشده است. آنها به هر طریقی تلاش کردند ایران را منزوی کنند اما می بینیم سیاست اعمال فشار نتیجه برعکس داده است.
این استاد دانشگاه اظهار داشت: کارشناسان علومی سیاسی اذعان کردند برجامی که راه فروش تولید سلاح هسته ای و ورود آن باشد بسته است چرا باید آمریکا از آن خارج و چنین فشاری را وارد کند و متوسل به زور شود. در حقوق بین الملل این نقض آشکار قوانین و حقوق بین الملل است که قطعنامه تصویب شده در شورای امنیت سازمان ملل را کنار بگذارید.

اتحادیه اروپا؛ کوتوله سیاسی- غول اقتصادی

وی گفت: در روابط بین الملل از اتحادیه اروپا به عنوان کوتوله سیاسی و غول اقتصادی یاد می شود، بلوک سوم اقتصاد دنیا اتحادیه اروپاست و آلمان در صدر قرار دارد. هدف از تشکیل اتحادیه اروپا جلوگیری از یک جنگ خانمان سوز بود برای حل و فصل موضوعات ارزی و مرزی؛ جرقه تشکیل آن با جامعه زغال و فولاد اروپا، بعد جامعه اقتصاد، حوزه شینگن، معاهده ماستریخ، پول مشترک و واحد اروپایی که در نهایت به تشکیل اتحادیه اروپا منجر شد.
رضوان پور ادامه داد: به دلیل مناسبات اقتصادی اتحادیه اروپا با ایران باعث شده این تشکیلات ایران را وادار کند در زمان انعقاد برجام یکسری محدودیت را اعمال کند. این موضوع ناشی از حجم تجاری بالایی است که با اروپا داشتیم و داریم.

مکانیسم ماشه فعال نشد

وی افزود: حجم عمده از مبادلات تجاری را با اروپا داریم. اروپایی های اخیرا گفتند مکانیسم ماشه را اعمال می کنیم در این قالب هرآنچه تحریم اعمال شده است را هم مجدد بر می گردانیم. بعد دیدند که چیزی نمانده که تحریم کنند و در نهایت هم به این نتیجه رسیدند اگر یک طرفه از برجام خارج شوند طرف مقابل هم می تواند پایبندی نشان ندهد.
این استاد دانشگاه گفت: طی یکی دو سال اخیر ایران گام هایی از کاهش تعهد را برداشته است و سازمان ملل هم به تازگی اعلام کرده که ایران ذخایر غنی شده اورانیومش از 300 کیلوگرم بالاتر زده است و این یک تهدید برای جامعه جهانی است. یکی از دلایلی که آمریکا، اتحادیه اروپا را تهدید کرده شرکت هایش از ایران خارج شوند به خاطر همین ترس است در حالی که ایران در تحریم ها با اقتدار ایستادگی کرده است.

اول آمریکا یا فقط آمریکا؟

رضوان پور با اشاره به اینکه اتحادیه اروپا در اتخاذ تصمیمات سیاسی و انتخاب رویکردی که بتواند رضایت طرف مقابل را بگیرد ضعیف عمل کرده است، تصریح کرد: ترامپ گفته بود سیاست «اول آمریکا» را دنبال کنیم به کرات هم این گزاره را تکرار کرد. اما بعد از اینکه سرکار آمد شاهد چرخش 180 درجه ای در عرصه سیاست خارجی آمریکا هستیم. مثال بارز آن عوض شدن نفرات در دستگاه دیپلماسی آمریکاست. «رکس تیلرسون» از دستگاه سیاست خارجی رفت و جایگزینش شد پمپئو و سه نفر در شورای عالی امنیت ملی تغییر داشتند که این نشان از تزلزل در اتخاذ تصمیمات سیاسی دارد. به این ترتیب رویکرد «اول آمریکا» تبدیل به «فقط آمریکا» شد.
وی افزود: خروج آمریکا از توافق های بین المللی آب و هوایی پاریس، نفتا، به تازگی هم توافق آسمان های باز و موضوعاتی که در عرصه بین الملل شاهد آن هستیم همه این موضوعات در جهت هدایت به سمت این موضوع است که سیاست فقط آمریکا دنبال شود.
این کارشناس علوم سیاسی با اشاره به منزوی شدن آمریکا در بخش دیگری گفت: نه تنها در سیاست خارجی بلکه در حوزه موضوعات حقوق بشری هم ایالات متحده آمریکا ضعیف عمل کرده است. در دید جهانیان می بینیم پلیس سفید پوست زانویش را برگردن فرد سیاه پوست می گذارد و شهروند سیاه پوست کشته می شود و ترامپ به فرماندار هم حزبی خودش می گوید می خواستی من را در این ماجرا تهدید کنی!

تمجید آمریکا از ایران سرماجرای داعش

این استاد دانشگاه با اشاره به گوشه هایی از مصاحبه باراک اوباما با خبرنگار شبکه سی. بی. اس در این خصوص که روزنامه نگار از او درباره بزرگترین دستاوردش در سیاست خارجی پرسیده بود، و اوباما گفته بود پرونده هسته ای ایران بوده و اینکه این کشور را به پای میز مذاکره کشاندیم و در سوال دیگری درباره بزرگترین شکست وی در دوران ریاست جمهوری اش سوال کرده بود و با این پاسخ مواجه شده بود که تشکیل گروه داعش، به طرح این موضوع پرداخت که آمریکا در سیاست خارجی اش ضعف داشت و در مقاطعی از ایران به خاطر جلوگیری از اشاعه سم داعش در خاورمیانه بزرگ شامل عراق و سوریه تشکر کرد.

شرط ایران برای بازگشت به میز مذاکره

رضوان پور سپس به طرح این موضوع پرداخت که آمریکا تاکنون چند واسطه بعد از خروجش از توافق برجام راهی ایران کرده است و در این رابطه این طور توضیح داد: آمریکا از چند رابط همچون وزیر خارجه آلمان و نخست وزیر ژاپن هم استفاده کرد. رهبر معظم انقلاب در صحبت با شینزوآبه گفت «اوفوا بالعهد» (به عهد خود وفادار بمانید) بعد هم ایشان تأکید کردند شما چه تضمینی دارید که در این توافق جدید پایبندی وجود داشته باشد.
وی با اشاره به سیاست ایران در قبال برجام گفت: ایران در مواضع دو سه سال اخیر گفته است به برجام پایبند است و تنها زمانی به میز مذاکره باز می گردد که تحریم های آمریکا به طور کامل برطرف شود.

چرا اروپا فقط ابراز تأسف می کند؟

این کارشناس علوم سیاسی درباره ضعیف حاضر شدن اتحادیه اروپا در قبل برجام هم گفت: به این دلیل اروپا در قبال این موضوع فقط ابراز تأسف می کند که توان تأثیرگذاری بر تصمیمات عرصه سیاست بین المللی را ندارد. به این دلیل به آنها «کوتوله سیاسی» می گویند.

در بخش دیگری وی با اشاره به برخی تنش ها در اتحادیه اروپا در ماجرای کرونا گفت: در طول سال های گذشته یکسری گرایش راست افراطی در اروپا داشتیم، اخیرا در اوج شیوع کرونا ایتالیا گفت می خواهد از اتحادیه اروپا خارج شود چون ماسک هایش را می دزدیدند یا تحویل نمی دادند. همچنین در اوج برگزیت انفعال سیاسی در اتحادیه اروپا قابل مشاهده بود که البته در گذشته هم این را داشتیم.
رضوان پور با اشاره به جنبش جلیقه زردها در فرانسه گفت: مکرون قبل از رسیدن به قدرت صحبت از توسعه اقتصادی می کرد و سیاست اسلاف خودش را می خواست دنبال کند (همچون سارکوزی و اولان) اما وقتی وارد قدرت شد نتوانست به شعارها عمل کند و در عمل جنبش فوق متولد شد.
وی ادامه داد: در برگزیت هم دیدیم که رأی گیری برای خروج از اتحادیه اروپا انجام شد و مردم خواستند که خارج شوند اما هنوز به مدل تعامل بریتانیا با اتحادیه اروپا در دوران خروج نرسیدند. کشورهایی که به تازگی عضو اتحادیه شدند هم نتوانستند اصول عضویت در اتحادیه اروپا را پیاده کنند.
این استاد علوم سیاسی سپس به طرح این موضوع پرداخت که در موضوع مهاجرت می بینیم یونان از مهاجرانی که از ترکیه وارد شدند به شدت برخورد می کند. در حالی که در قوانین ناتو -ماده 5- به صراحت قیدشده حمله به یک کشور حمله به تمام یک کشوراست. این ماجرا را می توان با اتفاق چندی پیش در ادلب مقایسه کرد که هواپیمای سوری نزدیک 30 تا 35 سرباز ترک را کشت در حالی که روسیه با ترکیه و سوریه برای مبارزه با تکفیری ها ارتباط دارد اما موضعی از اتحادیه اروپا و کشورها ناتو ندیدیم. اردوغان هم در یک «نشان قدرت از خود» تمام دروازه های ورود به خاک اتحادیه اروپا را به روی مهاجران باز کرد و یونان با مشکل مواجه شد و چراغ خطر را در اتحادیه اروپا روشن کرد.

خروج شرکت های اروپایی از ایران و نتایج مثبت آن!

وی با بیان اینکه این کشورهای اتحادیه اروپا به لحاظ اقتصادی دچار مشکل هستند در ادامه گفت: کمپانی های تولید کننده قطعات خودرو در کشورهای فرانسه، ایتالیا و اسپانیا و... به شدت تلاش می کردند که سهمی از بازار خودروی ایران به دست بگیرند. تحریم ها که رخ داد یکی از موضوعاتی که در قالب تحریم ها آمده بود لغو فعالیت خودروسازی اروپایی ها در ایران بود.
این استاد دانشگاه با اشاره به نامگذاری 2 سال گذشته مرتبط با موضوع تولید از سوی رهبر انقلاب گفت: با وقوع تحریم ها این شرکت های خارجی از ایران رفتند اما خودروسازی به برکت ترک کردن اروپایی ها مهندسی معکوس در بخش خودرو انجام داد. البته در این بخش مشکلاتی داریم اما فعالیت های پیش رونده در حال دنبال شدن است.

صدای واحدی از اروپا به گوش نمی رسد

در بخش دیگری رضوان پور با بیان اینکه کشتن قاسم سلیمانی نشانه ضعف آمریکا است به طرح این موضوع پرداخت که اتحادیه اروپا چه در موضوع برجام نمی تواند با صدای واحد صحبت کند در موضوعات دیگر هم نمی تواند. به عنوان مثال بعد از چهل تا پنجاه سال می بینیم هنوز ارتش اروپایی شکل نگرفته است. رئیس جمهور فرانسه در سال 1955 طرح ناتوی اروپایی را مطرح کرد و گفت یکجانبه از ناتو خارج می شویم چرا که نمی خواهیم زیر لوای آمریکا باشیم اما در عمل نتوانستند این کار را عملیاتی کنند. مصداق دیگر در این خصوص این است که وقتی نیروهای نظامی را آلمان خارج کردند این کشور معترض شدد چرا که هنوز هم از قدرت های نظامی در شرق اروپا و روسیه در هراس هستند.
وی افزود: پوتین در سال 2014 با قدرت تمام بعد از تحولات اوکراین شبه جزیره کریمه را اشغال کرد اما هیچ اتفاقی نیفتاد. عطف به گذشته کردند که این بخشی از خاک روسیه بوده است و یک رفراندوم صوری هم برگزار کردند.
این استاد دانشگاه در نتیجه گیری این بخش از صحبت خود گفت: می بینیم در حوزه اتحادیه اروپا صدای واحدی نیست و به خاطر در هم تنیدگی با آمریکا این کشور توانسته اتحادیه را مجاب کند با سیاست های آمریکایی همراهی کند. در خروج از برجام آنها فقط ابراز تأسف کردند. رئیس دستگاه دیپلماسی اتحادیه اروپا به عنوان یک مقام ارشد دراین ماجرا فقط ابراز تأسف کرد سایر روسای پیشین این اتحادیه نیز این چنین بودند. به همین خاطر است که می گوییم سیاست فشار حداکثری آمریکا با سیاست حداکثر مقاومت مواجه می شود.

توان هسته ای ایران باز احیا می شود

رضوان پور ادامه داد: قطعا طبق صحبت آقای کمالوندی سخنگوی سازمان انرژی اتمی که گفته بازسازی اراک چه طرف خارجی عقب نشینی کند چه نکند بازهم امکان پذیر است، ایران این مسیر را دنبال خواهد کرد هرچند که به کندی پیش می رود.
این استاد دانشگاه در حوزه علوم سیاسی و روابط بین الملل با اشاره به برخی سیاست های ایران بعد از خروج آمریکا از توافق برجام و درستی این سیاست ها گفت: ایران در اولین سالگرد خروج آمریکا از برجام اعلام کرد به صورت زمان بندی شده کاهش تعهدات را به صورت گام به گام دنبال می کند، الان در گام پنجم هستیم. اروپایی خواستند در مقابل ایران مکانیسم ماشه را فعال کنند.

متوسل نشدن به گزینه نظامی؛ سیاست درست ایران

وی ادامه داد: ایران رویکرد سنجیده ای اتخاذ کرده است البته فشار بر مردم و اقتصاد هست در جامعه بین الملل محدودیت های تجاری داریم این درایت دست اندرکاران دستگاه دیپلماسی را می خواهد تا بدانند با طرف مقابل چگونه تعامل کنند. ایران هیچ وقت برای اهدافش به متوسل به اهداف نظامی نشده است.
وی با اشاره به صحبت روحانی که گفته بود اگر نفت ایران صادر نشود نفت هیچ کشوری از تنگه هرمز صادر نمی شود، به عنوان یک رفتار مناسب در بخش سیاست بین الملل ایران تأکید کرد: الان 30 درصد نفت دنیا از تنگه هرمز می گذرد امریکایی ها و مصرف کنندگان انرژی اذغان دارند اگر ایران حضور نداشته باشد امنیتی برای عبور روان انرژی وجود نخواهد داشت. البته ایران امنیت تنگه خلیج فارس را ناامن نکرده است ولی زمانی که پهپاد آمریکایی وارد ایران شد با اقتدار آن را سرنگون کرد چون داخل سرزمین ایران مشغول جاسوسی بود.

عکس را آخر مذاکره می اندازند آقای ترامپ!

وی با بیان اینکه این مقطع برای ایران گذرا خواهد بود و در آمریکا تجدید چه ترامپ سرکار باشد چه «جو بایدن» از حزب دموکرات فرقی ندارد، «سگ زرد برادر شغال است»، ادامه داد: ترامپ گفته دوست دارد در خلال مذاکره با ایران در حاشیه حضور در سران در سازمان ملل عکسی با روحانی بیندازد و پاسخ قاطع روحانی این بود که عکس را آخر مذاکره می اندازند شما مواضع تان را اول با صراحت بگویید.
در بخش دیگری این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه جامعه بین الملل با وجودی که حق را به صراحت به ایران داده است گفت: در قطعنامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل، برجام تعهدی میان ایران و 1+5 است که حق دستیابی ایران به انرژی هسته ای را به صورت صلح آمیز به رسمیت شناخت است. اما به دلیل توان برتر نظامی آمریکا و سیاست اعمال فشار این کشور توانسته حرف خود را به کرسی بنشاند.
رضوان پور با بیان این موضوع که این مقاومت حداکثری به لطف خدا به ثمر خواهد نشست، گفت: امیدواریم دستگاه دیپلماسی هم بتوانند با اتخاذ رویکرد مناسب و سنجیده در راستای تأمین منافع ملی کشور اقدام کنند.

برکات تحریم ها در صنعت خودروسازی داخلی!

سپس این استاد دانشگاه به طرح این موضوع پرداخت که می بینیم فشار حداکثری به جای نتیجه منفی، نتیجه مثبت داده است. در اوج شیوع کرونا جمهوری اسلامی ایران درخواست وام 5 میلیارد دلاری را به صندوق بین المللی داد اما آمریکا آن را وتو کرد. در نهایت تجهیزات پزشکی از سوی آلمان و سوئیس وارد کشور شد.
وی مجدد به سراغ موضوع خودروسازی در کشور رفت و گفت: نزدیک به سه دهه است که صنعت قطعه سازی در کشورمان فعال شده است و صنعتگران توانستند پایه های صنعت را گسترش بدهند و صنعت را خودکفا کنند. در موضوع شرایط کرونایی رویکرد تولید قطعه کنار گذاشته شد و تولید تجهیزات پزشکی در دستور کار قرار گرفت. این انعطاف در بخش صنعت مان را نشان می دهد این یعنی تهدید تبدیل به فرصت شد موضوعی که در تعبیر مقام معظم رهبری هم آمده است.

دسترسی سریع
گفت و گوی سیاسی