هشتگ گفت‌وگو یك‌شنبه ها از ساعت 11:00 به مدت 60 دقیقه

رادیو گفت و گو

هشتگ گفت‌وگو

" نافراموشی" در فضای مجازی؛ کودکانی که بچگی نمی‌کنند

رئیس انجمن صیانت از کودکان آنلاین گفت: ذات " نافراموشی " در فضای مجازی فرصت کودکی کردن و رشد را از کودکان و نوجوانان می‌گیرد .

1399/03/21
|
11:54

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی رادیو گفت و گو؛ برنامه " هشتگ گفت و گو " با موضوع مجازی یا واقعی؟ دو دنیای در هم آمیخته با حضور دکتر محسن همتی نژاد، مدرس دانشگاه، کارشناس مباحث فرهنگی در حوزه رسانه و سبک زندگی و تهیه کننده رسانه، دکتر لیلا وصالی، پژوهشگر، مدرس سواد رسانه‌ای، نویسنده، یکی از مولفان کتاب تفکر سواد رسانه‌ای در مدارس، معاونت آموزش انجمن سواد رسانه‌ای ایران و دبیرکل جشنواره فضای مجازی سایبرنا و حمید صدیق میرزایی، مدرس دانشگاه، پژوهشگر، مولف، کارشناس فضای مجازی و سواد رسانه‌ای، رئیس انجمن صیانت از کودکان آنلاین و مشاور آموزش و پرورش روانه آنتن شد .

**هشتگ گفت و گو: کدام یک از فضاهای زندگی امروز واقعی تر هستند؟

دکتر همتی نژاد: تفکیک دو دنیای مجازی و واقعی در حال حاضر بسیار مشکل است یعنی نمی‌توان گفت کدام یک واقعی و کدام یک مجازی است. به عنوان مثال وقتی یک خرید اینترنتی انجام می‌دهیم در حقیقیت یک کالای واقعی را سفارش می‌دهیم، پس آمیختگی دو دنیا را می‌توانیم احساس کنیم .

برای درک بهتر فضای مجازی باید آن را مورد واکاوی قرار دهیم و ببینیم چه ویژگی‌هایی دارد . فرا زمان و مکان بودن فضای مجازی یک ویژگی منحصر به فرد می‌باشد و از همه مهمتر اطلاعات در این فضا ماندگار است که این مورد یک ویژگی مورد توجه برای انسان است . از سوی دیگر می‌توان به فضای مجازی به عنوان یک واسطه گر نگاه کرد که پیام دو نفر در حال گفت و گو را به جای ارتباط رو در رو از طریق وسایل الکترونیک قابل دسترس منتقل می‌کند، از این رو خاصیت‌های این فضا بر گرایش انسان بسیار تاثیر گذار است .

دکتر صدیق میرزایی: یکی از جدی ترین موضوعاتی که سبب اختلاف جدی میان کارشناسان این حوزه شده است تفاوت نظر و دیدگاه درباره اشتراکات و تفاوت‌های میان فضای مجازی و واقعی وجود دارد . یکی از اشکالات جدی در این موضوع این است دقت نظر دقیقی در معادل سازی عبارت " virtual space" یا "cyber space" انجام نشده است . می‌توان گفت اکثر کارشناسان بر این که منظور از virtual یا سایبر، فضای مجازی نیست توافق نظر دارند چرا که واژه " مجازی " با توجه به معنای آن، مفهوم دروغین تخیلی و غیرواقعی را تداعی می‌کند، در حالی که فضای مجازی امتداد واقعیت است .

در واقع فضای مجازی زیست بومی است که در آن فاصله‌ها برداشته شده است.یعنی همان قدر که دوریم همان اندازه نزدیک هستیم و از طرفی روزمرگی‌های ما در این فضا عینیت پیدا می‌کند، از این رو می‌توان آن را واقعی تر درنظر گرفت .

**هشتگ گفت و گو: از نظر شما مردم در فضای مجازی به خود حقیقی خود نزدیک ترند یا در فضای واقعی؟

دکتر وصالی: در فضای مجازی فاصله‌ها بسیار نزدیک تر از فضای واقعی است و مردم چهره ساختگی یا واقعی تری نسبت به فضای عادی از خود به نمایش می‌گذارند . علاوه بر اینکه مردم این امکان را دارند که یک چهره غیر واقعی از خود به نمایش بگذارند در عین حال در تلاش هستند تا حال واقعی خود را نشان دهند یعنی خیلی وقت‌ها به دلیل پنهان بودن هویت در فضای مجازی، بسیاری از کاربران لایه‌های پنهان وجود خود را آشکار می‌کنند .

دکتر همتی نژاد: ممکن است انسان‌ها در فضای واقعی درون گرا باشند اما زمانی که در فضای مجازی حاضر می‌شوند از خود یک شخصیت برون گرا نشان دهند، بنابراین ابتدا باید یک هویت در فضای مجازی تعریف کنیم. این هویت شامل این است که نویسنده چه کسی است و برای چه مخاطبانی، در چه تاریخی و با چه هدفی نگارش می‌کند . همچنین مقوله مالی و تاثیرات شناختی در شناخت هویت در فضای مجازی بسیار اهمیت دارد. به عنوان مثال در حال حاضر یک فرد با یک شماره تلفن می‌تواند چند حساب کاربری (Account ) داشته باشد که حتی ممکن است جنسیت خود را در یکی از این حساب‌ها تغییر دهد، در واقع با هویت‌های متعدد وارد این فضا شود .

**هشتگ گفت و گو: فضای مجازی با توجه به ویژگی‌هایش چه آسیب‌هایی برای کودکان و نوجوان به دنبال دارد؟

دکتر صدیق میرزایی: ما باید تفاوت‌های فضای واقعی و مجازی را به درستی درک کنیم و ویژگی‌های فضای مجازی را به درستی بشناسیم. فضای مجازی علاوه بر آزادی زمانی و مکانی، بی جسمی هم به مخاطب می‌دهد که سبب تعدد هویت در فرد می‌شود که بسیار مخرب است اما نافراموشی یکی دیگر از ویژگی‌های این فضاست که مانع کودکی کردن ما می‌شود .

یکی از عوامل مهم در رشد فردی، پیشرفت توانمندی‌های جسمی و معنوی است . زمانی که افراد در مسیر رشد قرار می‌گیرند، بر اساس یک سری ویژگی‌های ذاتی در عالم، برخی از عیب‌ها و کاستی‌ها قابل فراموش شدن است . این موضوع سبب رشد انسان‌ها می‌شود اما ذات " نافراموشی " که در فضای مجازی حاکم است این امکان را ایجاد کرده است که ردپای شما در این دنیا تا ابد حفظ می‌شود . این موضوع برای کودکان و نوجوانانی که با این فضا بزرگ شده‌اند کمی بحرانی تر از بزرگسالان است چرا که فرصت کودکی کردن و رشد را از آنها می‌گیرد .

**هشتگ گفت و گو: مفید و مخرب بودن فضای مجازی به چه عاملی بستگی دارد؟

دکتر وصالی: هر رسانه‌ای یک ماهیت دارد و یک سری امکانات در اختیار مخاطبان خود قرار می‌دهد . برخی از امکانات از پیش شناخته شده هستند و برخی نیستند . به عنوان مثال پیش تر به ظرفیت فضای مجازی برای آموزش توجه زیادی نشده بود و افراد بیشتر به عنوان تفریح و سرگرمی به آن نگاه می‌کردند اما شیوع ویروس کرونا بسیاری از ظرفیت‌های این فضا را آشکار کرد در واقع این ما انسان‌ها هستیم که تعیین می‌کنیم این فضا اثر مخرب دارد یا برای ما مفید است .

گرچه افراد زیادی هویت خود را در این فضا تغییر می‌دهند و ب صورت مخرب فعالیت می‌کنند اما نمی‌توان از امکانات و ویژگی‌های خوب این فضا غافل شد . اگر ما بتوانیم از بعد مثبت این فضا بهره ببریم مطمئنا می‌توانیم برنامه و نقشه‌ای طراحی کنیم تا از آسیب بخش‌های مخرب آن جلوگیری کنیم .

دسترسی سریع
هشتگ گفت‌وگو