ترنج دوشنبه ها از ساعت 11:00 به مدت 60 دقیقه

در ترنج مطرح شد؛ کنترل خشونت و عصبانیت چگونه ممکن است؟

کارشناسان راهکار کنترل خشم را در تمرین گفت و گو و وضع مقررات در خانواده می‌دانند و معتقدند سواد رسانه‌ای نقش مهمی در عمیق تر شدن گفتمان دارد.

1399/04/02
|
10:15
|

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی؛ برنامه " ترنج " با موضوع گفتمان شاه کلید برای حل خشونت‌های خانگی با حضور دکتر علیرضا عراقیه، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی، دانشیار گروه علوم تربیتی و مدیرکل پژوهشی علوم انسانی و هنر دانشگاه آزاد اسلامی و تحلیلگر مسائل تربیتی و آموزشی، دکتر زهرا منوچهرآبادی، دکترای علوم ارتباطات و دکتر هادی البرزی، دکترای مدیریت و رسانه روانه آنتن شد.

*** ترنج: ریشه فرار از گفت و گو در خانواده و میان والدین و فرزندان در چیست؟

دکتر عراقیه: گفت و گو یک ارتباط موثر و مهارت است. بخشی از مشکلاتی که در گفت و گو میان زوجین و اعضای یک خانواده وجود دارد به عادات و نگرش‌های آنها در گذشته بازمی گردد. بنابراین افراد باید آنها را تغییر دهند و دیدخود را نسبت به برخی مسائل اصلاح کنند. به عنوان مثال اگر در تفکر برخی از افراد همنشینی پدر با اعضای خانواده درست نیست باید این پندار که به مرور زمان در افراد شکل گرفته شکسته شود. حتی آموزه‌های اسلام هم والدین را تشویق می‌کند که با فرزندان خود گفت و گو کنند و با آنها وقت بگذرانند. پس اگر در ما گرایشاتی وجود دارد که بر اساس حجب و حیا دختران با پدرانشان هم صحبت نمی‌شوند بر اساس آموزه‌های دینی نبوده، بلکه یک باور غلط بوده است که آسیب‌های جبران ناپذیری به خانواده وارد می‌کند.

*** ترنج: روابط و گفتمان در خانواده‌ها چگونه بهبود می‌یابد؟ آیا شیوع ویروس کرونا می‌تواند بر چگونگی ارتباطات تاثیر گذار باشد؟

دکتر البرزی: کرونا یک فرصت است که خانواده‌ها یکدیگر را بیشتر ببینند و بیش از گذشته کنار یکدیگر باشند اما این رخداد می‌تواند تاثیر منفی بر روابط داشته باشد. ارتباطات انتقال یک معناست. زمانی در خانواده‌ها اختلاف ایجاد می‌شود که گفتمان را با اختلافات آغاز می‌کنیم یعنی از حالت گفت و گو به بحث و جدل می‌رویم و یک طرف می‌خواهد حرف خود را به کرسی بنشاند. این حالت دیگر گفت و گو نیست چرا که گیرنده و فرستنده پیام وجود ندارد.
در ورزهایی که ویروس جدید شیوع پیدا کرده بود در خانواده‌هایی که دچار مشکل شده بودند اختلافات بیشتر بود و فرصتی بود تا موضع خود را بر خانه حاکم کنند. به نظر می‌رسد اگر چند نفر یا دونفری که در یک خانواده حضور دارند، هریک بر اساس نقش‌های خود در خانواده، برای گفتمان از مشابهات شروع کنند، می‌توانند اختلافات را نیز حل کنند اما وقتی که یکباره به سراغ اختلافات می‌روند همدلی جای خود را به تنفر خواهد داد.

*** ترنج: کنترل خشونت و عصبانیت چگونه ممکن است؟

دکتر منوچهرآبادی: خشونت و عصبانیت در نهاد همه انسان‌ها وجود دارد. اگر قرار باشد این خشونت را بروز دهیم، به شرطی که سبب آسیب به خودمان و مخاطبان نشویم باید تمرین داشته باشیم. هر فردی در راستای مهارت‌هایی که باید یاد بگیرد تا بتواند زندگی خود را کنترل کند و آرامش و آسایش را برای خود و دیگران به ارمغان بیاورد باید برنامه ریزی داشته باشد.
زمانی که عصبانی می‌شویم نخستین کسی که متوجه آن می‌شود خود ما هستیم و پس از آن مخاطب این موضوع را درک می‌کند. وقتی که حال ما دگرگون می‌شود وضعیت زرد می‌شود و خود ما متوجه این شرایط می‌شویم همین لحظه است که باید چند قانون مانند " اکنون نباید صدای خودرا بلند کنم " یا "حالا نباید حرف‌هایی بزنم که بعدا پشیمان شوم " را برای خودمان تکرار کنیم. البته این قوانین باید پیشتر در خانواده وضع شده باشد تا در زمانی که در وضعیت زرد هستیم چه کنیم چون زمانی که به وضعیت قرمز می‌رسیم کنترل سخت می‌شود.

دکتر عراقیه: همواره پیشگیری بهتر از درمان است پس ما نباید منتظر باشیم که عصبانی شویم و سپس به دنبال درمان آن باشیم یعنی باید به دنبال راه حلی باشیم که خشونت اتفاق نیافتد و میزان آن کاهش پیدا کند.

برای کاهش عصبانیت و گرمتر شدن روابط میان اعضای خانواده راهکارهایی وجود دارد. مهمترین موضوع این است که باید تفاوت میان افراد را درک کنیم و بپذیریم. بنابراین باید نسبت به شناخت یکدیگر تلاش کنیم. روحیه افراد هنگام گفت و گو در خانواده در تعامل میان اعضا تاثیر گذار است. به عنوان مثال کسی که خسته است و با استرس فراوان ناشی از شرایط اقتصادی و اجتماعی به خانه وارد می‌شود گفتمان متفاوتی خواهد داشت. پس اگر این شرایط را درک کنیم می‌توانیم تا حد زیادی از خشونت در خانه جلوگیری کنیم.

*** ترنج: سواد رسانه‌ای چگونه می‌تواند موجب کنترل خشونت شود؟

البرزی : فضای مجازی سبب شده است کیفیت و کمیت گفت و گو کاهش یابد. خانواده‌ها باید قوانینی را وضع کنند که در لحظاتی که کنار هم هستند گوشی‌های هوشمند خود را کنار بگذارند ، یعنی باید ساعاتی که کنارهم هستیم، گوشی تلفن سبب مزاحمت برای گفت و گو نباشند. در واقع فضای مجازی با اخبار بیشمار خود افکار ما را منحرف می‌کند و ما نمی‌توانیم بر روی خانواده و روابط متمرکز شویم.
سواد رسانه‌ای ما را یاری می‌کند تا پیام مورد نیاز و مفید را تشخیص دهیم. همچنین بدانیم مدت زمان استفاده از گوشی تلفن همراه چقدر باشد. با این مهارت می‌توانیم زمان مناسب برای همراه خانواده بودن و گفتان را تنظیم کنیم.

***ترنج: آیا دلیل گفت و گو نکردن این است که آن را نیاموخته‌ایم؟

دکتر منوچهرآبادی: در دنیای امروز گفت و گو در دو حالت رخ می‌دهد. از آنجایی که انسان‌ها هیچ اشتراک فکری برای گفت و گو پیدا نمی‌کنند به دلیل اضطرار با هم سخن می‌گویند یا اینکه اتفاقی و تصادفی هم صحبت می‌شوند که شامل کلمات کوتاه و سریع است. بنابراین عدم گفت و گو به خاطر بلد نبودن نیست بلکه دلیلی برای صحبت وجود ندارد یا اینکه تصور می‌کنند شنونده‌ای برای حرف‌های آنها وجود ندارد.
سخن گفتن یکی از راه‌های ایجاد گفتمان است پس افراد باید بدون ترس از ناراحتی طرف مقابل حرف بزنند. گفت و گو باید صورت گیرد تا از درونیات یکدیگر مطلع شویم تا به راهکاری برای تفاهم در خانواده دست پیدا کنیم.

دسترسی سریع
ترنج