ترنج دوشنبه ها از ساعت 11:00 به مدت 60 دقیقه

چرا انسان‌ها به سمت فضای مجازی کشیده می‌شوند؟

دبیرکل خانه روان شناسان ایران گفت: فضای مجازی انسان‌ها را به مسیری هدایت می‌کند که بتوانند از خود تصویر مطلوب و خوشایندی که مخاطب می‌پسندد ارائه دهند.

1399/05/11
|
11:30

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی رادیو گفت‌وگو؛ برنامه "ترنج" با موضوع ضرورت استفاده هنرمندانه از فضای مجازی برای داشتن خانواده‌ای سالم با حضور دکتر انیس خوش لهجه، استاد دانشگاه، دکترای روانشناسی سلامت و دبیرکل خانه روان شناسان ایران، دکتر زهره سلطان محمدی، کارشناس ارشد علوم ارتباطات و ارتباط تلفنی با دکتر محمدصادق افراسیابی، معاون مرکز فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و موسس انجمن سواد رسانه‌ای ایران روانه آنتن شد.

***ترنج : چرا انسان‌ها به سمت فضای مجازی کشیده می‌شوند؟

دکتر خوش لهجه: در قرن حاضر اگر محیط بیرونی برای افراد آسیب زا باشد و امنیت در محیط بیرون تامین نشود، ترجیح می‌دهند به شکل دورادور و با انتخاب انسان‌های اطراف خود، حتی به شکل نمایشی بیشتر با آنها ارتباط برقرار کنند اما در کنار این ارتباط تمایل دارند محتوای ویژگی شخصیتی پنهان را برای خودشان نگه دارند و سعی می‌کنند آدم‌های اطراف از ویژگی‌های رفتاری و اخلاقی آنها آگاهی پیدا نکنند. بخشی از حضور مردم در فضای مجازی برای اطلاع رسانی و کسب و کار است اما در حال حاضر بیشترین استفاده از این فضا برای این است که شخص می‌تواند خصوصیت‌های شخصیتی خود را به گونه‌ای دیگر نشان دهد و به همین دلیل بیشتر استفاده کنندگان دچار چالش جدی هستند. در واقع فضای مجازی انسان‌ها را به مسیری هدایت می‌کند که بتوانند از خود تصویر مطلوب و خوشایندی که مخاطب می‌پسندد ارائه دهند.

***ترنج: توجه و استفاده نادرست به فضای مجازی چه تبعاتی را برای اشخاص و جامعه به دنبال دارد؟

دکتر سلطان محمدی: بر خلاف تصور عامه که فضای مجازی غیر واقعی انگاشته می‌شود، کاملا واقعی است. در کشورهای توسعه یافته از این فضا برای هدایت و کنترل افکار استفاده می‌شود. در حال حاضر با بستر جدیدی از نوظهورها مواجه هستیم که زندگی افراد را تحت تاثیر قرار داده است. این فضا از متن بهره می‌برد و نشانه‌های شنیداری و صوری را خاموش می‌کند و در ادامه سبب می‌شود افراد در این فضا دچار تکثر منابع در ساخت هویت خود شوند یعنی این فضا هویت افراد را دچار تعلیق و سردرگمی می‌کند چون ناهمگونی هویتی ایجاد می‌کند.
این ناهمگونی هویتی، گمنامی، از خود بیگانگی و شکل گیری هویت‌های جدید که گاهی نامتعارف است را به دنبال دارد و نهادهای هویت ساز را دچار مشکل می‌کند. زمانی که این نهادهای می‌خواهند این بحران را مدیریت کنند با تنش مواجه می‌شوند. همین موضوع ضرورت مدیریت این فضا را نشان می‌دهد یعنی چون ما نیمه پنهان شخصیت انسان‌ها را نمی‌بینیم باید این فضا توسط سازمان‌های مختلف، خود کاربران و خانواده‌ها برای کودکان که دنیای شناختی و هیجانی آنها به آن حد از بلوغ نرسیده است واکاوی و ایمن شود و درصورتی که مدیریت نشود آسیب‌ها را افزایش خواهد داد.

***ترنج : چرا خانواده نسبت به استفاده فرزندان خود از فضای مجازی مدیریت درستی ندارند؟

دکتر افراسیابی : متاسفانه موضوع اصلی این است که فرصت‌های فضای مجازی برای ما روشن نیست و کل جامعه نسبت به آن ابهام دارد. در مقوله بازی‌های و سرگرمی‌های تنها به تخلیه هیجانات توجه می‌شود گرچه این موضوع مهم است اما به مسئله آموزش در قالب بازی توجه نمی‌شود. این درحالی است که تعداد بازی‌های آموزشی که در ایران تولید می‌شود کم نیست و قدرت تفکر و خلاقیت را افزایش می‌دهد و کودکان و نوجوانان را با مهارت‌های زندگی آشنا می‌کند. از آنجایی که این ویژگی‌ها مطرح نمی‌شود خانواده‌ها نمی‌توانند نقش نظارتی داشته باشند چون همه بازی‌ها را یک جور می‌دانند. پس باید شناخت و سواد رسانه‌ای خانواده‌ها را ارتقا دهیم تا با رویکرد‌های مختلف فضای مجازی آشنا شوند، توانمند شوند و بر اساس سن فرزند خود از ظرفیت‌های فضای مجازی استفاده کنند.

***ترنج: آیا بستر و منبعی برای این که خانواده اطلاعات و دانش خود را در خصوص فضای مجازی افزایش دهند وجود دارد؟

دکتر افراسیابی : در حال حاضر سایت بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای تمام بازی‌های موجود در بازار و اپ استورهای داخلی که در گوشی‌های هوشمند بارگزاری می‌شود را ارزیابی و بررسی می‌کند. همچنین مرکز رسانه‌های دیجیتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز تمام سایت‌های امن که دارای نشان " شامد " که نشان دهنده احراز هویت است را برشمرده است. در واقع این نشان حاکی از این است که سایت مورد نظر از نظر محتوا امن است و برای خانواده‌ها اطمینان بخش خواهد بود.

دسترسی سریع
ترنج