صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

ویژه برنامه مناسبتی از ساعت ---- به مدت 60 دقیقه

کارن روحانی گفت: اگر امریکایی ها اعتقادی بر این نداشتند که عهدنامه اعتباری ندارد و پایان پذیرفته، دیگر استناد نمی کردند و خروج خودشان را اعلام نمی کردند تا بتوانند از مزایای خروج که بعد از یکسال می تواند برای طرفین ایجاد بشود، استفاده کنند.

برنامه «گفت و گوی روز» با موضوع بررسی نقض عهدنامه مودت 1955 توسط ایالات متحده آمریکا به علت وضع مجدد تحریم های هسته ای مطرح در دیوان بین المللی دادگستری و با حضور دکتر کارن روحانی عضو هیئت علمی دانشگاه به روی آنتن رفت.

کارن روحانی با تاکید بر اینکه صرف نظر از عناوینی که در پیمان یا توافقی که فی مابین کشور ها منعقد می شود، همگی معاهده هستند، گفت: اصول کلی حاکم بر معاهدات بر این نوع توافقات جاری است و یکی از اصلی ترین آثارش، الزام طرفین معاهده به اجرای مفاد آن است.

وی افزود: هرچند عنوان در بردارنده یک مفهومی است که شاید در وادی امر، از آن الزام متبادر نشود آن هم بحث مودت، اما فی نفسه یک قرارداد الزام آور است و محتوایش برای طرفین الزام آور است.

عضو هیئت علمی دانشگاه با اشاره به قرارداد مودت توضیح داد: این قرارداد در سال 1334 بین ایران و امریکا منعقد شد و ماده 1 این قطعنامه گویاترین موضوع برای بیان این امر است که عهدنامه مودت جهت ایجاد صلح استوار و پایدار تنظیم شده است.

وی در خصوص اهداف این عهدنامه اظهار داشت: هدف تنظیم کنندگان این معاهده این بود که در پرتو صلح پایدار، روابط تجاری خودشان را بسط دهند و از اعمال و اقداماتی که به نوعی مانع از روابط تجاری و یا روابط دوستانه با یکدیگر باشد، خودداری کنند.
روحانی با اشاره به عنوان معاهده مودت، به بار حقوقی آن برای طرفین معاهده اشاره کرد و گفت: محتوای معاهده مودت، یکسری تعهداتی است که طرفین نسبت به یکدیگر برعهده گرفته اند و بر اساس اصول معاهدات قطع روابط دیپلماتیک و یا حتی وجود روابط خصمانه نمی تواند فی نفسه خاتمه دهنده یک معاهده باشد. بنابراین تا زمانی که معاهده واجد اثر حقوقی است، طرفین ملزم به رعایت آن هستند.

وی متذکر شد: از تجلیات بارز روابط دوستانه، روابط دیپلماتیک است و وقتی که ما با کشوری روابط دیپلماتیک نداریم تبعا با آن روابط دوستانه نداریم اما این بدان معنا نیست که معاهداتمان خاتمه پذیرفته، بسیاری از معاهدات بین المللی است که هم ما و هم امریکا عضو آن است و این نمی تواند نافی تعهدات هر یک از دو طرف نسبت به معاهدات چندجانبه و یا جهانی بشود که منعقد شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه در گفتگو با رادیو گفت و گو یکی از اشکالات حقوق بین المللی را فقدان صلاحیت اجباری محاکم بین المللی دانست و تصریح کرد: یعنی صلاحیت محاکم بین المللی که مهمترین آن دیوان بین المللی دادگستری است، مبتنی بر رضایت طرفین اختلاف است و این رضایت یا پیش از وقوع اختلاف اعلام می شود و یا پس از وقوع اختلاف.

وی ادامه داد: اگر پیش از وقوع اختلاف، رضایت چه صریح و چه ضمنی، استنباط بشود دیوان صلاحیت خودش را در رسیدگی به موضوع احراز می کند و یکی از مهمترین اقدامات این دیوان که از لحاظ علمی مورد استنباط اساتید در کلاس های حقوق بین الملل قرار می گیرد، همین احراز صلاحیت است.

روحانی با بیان اینکه در پرونده شکایت ایران از امریکا، فعلا مرحله صلاحیتی تمام شده و وارد مرحله رسیدگی شده است، گفت: هنوز رسیدگی ادامه دارد و هیچ تصمیم نهایی نسبت به آن اتخاذ نشده است. ولی همین که دیوان پذیرفت صلاحیت خودش را و به موضوع ورود کرد، یک توفیق برای هیئت دفاع کننده از حقوق ایران در پرونده بوده است.

وی با یادآوری اینکه این اولین باری نیست که ایران به عهدنامه مودت استناد می کند و دیوان هم صلاحیت خودش را احراز می کند، عنوان کرد: در قضیه سکوهای نفتی هم همین بود. بنابراین این عدم قبول صلاحیت دیوان از طرف امریکا، مورد پذیرش نیست.

عضو هیئت علمی دانشگاه با اظهار به اینکه اعلام خروج امریکا از معاهده توسط پمپئو، قرینه ای بر معتبر بودن معاهده است، بیان کرد: چون اگر امریکایی ها اعتقادی بر این نداشتند که اساسا عهدنامه دیگر اعتباری ندارد و پایان پذیرفته، دیگر استناد نمی کردند و خروج خودشان را اعلام نمی کردند تا بتوانند از مزایای خروج که بعد از یکسال می تواند برای طرفین ایجاد بشود، استفاده کنند.

وی با تاکید بر اینکه قواعد و قوانین بین المللی الزام آور هستند، اظهار داشت: معاهدات که یکی از مهمترین منابع حقوقی است برای طرفین الزام آور است ولی به هرحال حقوق بین الملل ضعف هایی دارد که یکی به واسطه فقدان قدرت عالیه است یعنی حقوق بین الملل، حقوق مبتنی بر همکاری است. کشورها هیچ یک بر یکدیگر برتری ندارند.

روحانی اضافه کرد: ما حقوق بین الملل را بر اصل برابری حاکمیت کشورها بنا کردیم بنابراین این ویژگی موجب می شود که شما نتوانید کشورها را در عرصه بین الملل کاملا تحت حاکمیت حقوق بین الملل ببینید و یا آن ها را به رعایت تمامی حقوق بین المللی اجبار کنید ولی این بدین مفهوم نیست که حقوق بین الملل قواعدش الزام آور نیست بلکه کاملا الزام آور است و کشورها ملزم به رعایتش هستند.

وی افکار عمومی را از ضمانت های اجرایی قواعد بین الملل برشمرد و گفت: یعنی کشوری که قواعد و مقررات بین المللی را رعایت نمی کند، تبعا در عرصه بین المللی وجاهت و منزلتی ندارد و افکار عمومی آن را نمی پذیرند.

عضو هیئت علمی دانشگاه در خصوص ضمانت اجرایی آراء دیوان، گفت: این آراء الزام آور است و باید توسط کشورها اجرا بشود. اما اگر اجرا نشود فقط ماده 94 است که می تواند کمک کند یعنی شورای امنیت می تواند در این خصوص اقداماتی را به عمل بیاورد. ولی وقتی اقدام به ضرر امریکا باشد به لحاظ اینکه امریکا در این شورا دارای حق وتو است، تبعا می تواند مانع از هر اقدامی شود.

وی به شیوه های اختتام معاهدات اشاره و عنوان کرد: معاهدات به طرق مختلف می توانند خاتمه بپذیرند، گاهی موضوع معاهده خاتمه می پذیرد. گاهی معاهده مقید به زمان است. گاهی معاهده فسخ می شود و گاهی اوقات هم بطلان معاهده موجب اختتام است.

روحانی با اظهار به اینکه برای اختتام عهدنامه مودت، فسخ مورد نظر است، بیان کرد: آثار فسخ نسبت به آتیه است و تا آن زمان معاهده اثر حقوقی خودش را به جا گذاشته، صحیح هم بوده اما بعد از فسخ اگر فسخ صحیحی باشد، دیگر خاتمه می پذیرد.

وی با اشاره به اینکه اگر درخواست به دیوان بر اساس مقررات برجام بود، چون سازوکار مختلفی دارد به نتیجه دیگری می رسیدیم، خاطر نشان شد: ما در دادخواست خود نقض برجام را به عنوان یکی از مصادیق همان نقض روابط تجاری و روابط دوستانه مندرج در معاهده مودت دیدیم تا دیوان را قانع کنیم که اولا صلاحیت دارد و ثانیا می تواند نسبت به موضوع رسیدگی و تصمیم گیری کند.

مرتبط با این خبر

  • رویکرد ترامپ در رابطه با ایران ایجاد شوک و ترساندن است/پیام ترامپ با انتصاب جدید در سیا ایجاد شوک به ایران است

  • محمد بن سلمان، رضا شاهی برای عربستان سعودی

  • الگوی آمریکایی ها ، برای مدیریت خاورمیانه شکست خورده است

  • پیشروی نیروهای محور مقاومت، علت تهدید آمریکا علیه سوریه است

  • منافع غرب در راستای حمایت از گروهک منافقین است

  • آمریکا به لحاظ سیاسی و اجتماعی دچار ورشکستگی شده است

  • گروهک منافقین با تکیه بر بی‌اطلاعی نسل جدید مدعی وقایع دهه 60 شده است

  • آمریکایی‌ها در بحث برجام برای فشار به ایران بر طبل گذشته می‌کوبند

  • رویکرد منفعلانه ایران در قبال نقض برجام از سوی آمریکایی‌ها

  • موقعیت رهبری و هژمونیک آمریکا در شیب منفی قرار گرفته است