صدای جمهوری اسلامی ایران
display result search

پنجشنبه ها از ساعت 13:30 به مدت 55 دقیقه

محمد حسن‌نیا در خصوص وضعیت ایلات و عشایر عصر پهلوی اول عنوان کرد که یکجانشینی ایلات و عشایر باید در دوره رضاشاه به وجود می‌آمد اما او در این مورد خیلی سخت‌گیری کرد و در واقع یکجانشینی ایلات و عشایر یک نوع تجدد آمرانه در آن زمان بود.

یک نویسنده و پژوهشگر تاریخ در برنامه تاریخی «پیدا و پنهان»، نفت، نیروهای نظامی وکارایی ایلات و عشایر را از عناصر مهم ایران دانست و گفت: تحولات جهانی بر ایران بسیار تاثیرگذار است و بسیاری از موضوعات در عصر پهلوی اول خود به خود به مسائل بین‌المللی از جمله نفت کشیده می‌شود که با این اتفاق روابط بین‌المللی ما تغییر پیدا می‌کند و کم کم تقسیمات کشوری در دوره پهلوی اول شکل دیگری می‌گیرد.

وی به اهمیت امنیت در دوران پهلوی اول اشاره کرد و ادامه داد: طبق اسناد دوره قاجار تا پهلوی اول بحثی که در صورت‌بندی و تحولات اجتماعی مطرح می‌شود چپاول و غارت کردن است.

این نویسنده معتقد است که یکجانشین کردن عشایر و ایلات هم دارای مزایا و هم دارای معایب است. او در این خصوص توضیح داد: اگر عشایر همواره در حال رونده باشند، مشکلات بهداشتی آنها چه می‌شود، آیا می‌شود مراکز بهداشت برای آنها ایجاد کرد، آیا برای حل مسئله آموزش می‌توان برای آنها مدرسه ساخت، از سوی دیگر اقتصاد ایران نیاز به محصولاتی دارد که توسط عشایر تولید می‌شوند، بنابراین باید هر دو طرف قضیه را در نظر گرفت.

حسن نیا در رادیو گفت‌وگو بیان کرد: همیشه چماق دولت بر سر تاجر بوه و هیچگاه اجازه نداده که تاجران به معنایی که در اروپا شکل می‌گیرند در ایران نیز شکل بگیرند. به همین جهت سرمایه‌داری در ایران همانند ایتالیا بیشتر تجاری بوده و یک نوع دلالی محسوب می‌شده است، زودبازده است و اثراتش نیز مشکل چندانی ایجاد نمی‌کند.

او به کودتای 1299 اشاره کرد و گفت: یکی از آنها تجار، ایلات و بختیاری‌ها بودند. رضاشاه در کنار یکجانشین کردنشان، آنها را شهری کرد و بزرگان و فرزندانشان را به شهر برد و بسیاری از آنها در محله‌های خوب تهران ساکن شدند.

حسن‌نیا در «پیدا و پنهان» خاطرنشان کرد: نباید این موضوع را نادیده بگیریم که از 1901 تا 1914 نفت در ایران کشف شد و زمین ایلات و عشایر از آنها گرفته شد، در این شرایط ایلات و عشایر چه کار می‌توانستند کنند، یعنی خیلی از اتفاقاتی که درباره آنها افتاده اجباری بوده است.

وی ادامه داد: مثلا دشتی که گوسفندان آنها چرا می‌کردند مسیر لوله‌کشی نفت شده بود، در چنین حالتی حصار کشیده می‌شود و دام دیگر نمی‌تواند وارد آن دشت شود لذا بسیاری از عشایر دام‌های خود را فروختند، به شهر رفتند و در شرکت نفت استخدام شدند.

این نویسنده معتقد است: یکجانشینی ایلات و عشایر خواسته و ناخواسته باید در دوره رضاشاه به وجود می‌آمد اما در آن زمان رضاشاه خیلی سخت‌گیری کرد و ناگهانی چنین کاری را انجام داد. در واقع یک نوع تجدد آمرانه در آن زمان بود.

حسن‌نیا در رادیو گفت‌وگو تصریح کرد: کشف نفت در بسیاری از مکان‌های دیگر دنیا اثرات زیادی بر صورت-بندی اجتماعی شکل داده و جامعه ایران نیز مستثنی از این قضیه نیست. افراد باید تحولات ایران را در مقابل تحولات بین‌المللی بررسی کنند. اگر فردی در ایران روی کار می‌آید آتاتورک نیز در ترکیه است. بنابراین موضوعات را فقط در چهار دیواری کشور خودمان نبینیم.

این پژوهشگر تاریخ در پایان و در برنامه «پیدا و پنهان» گفت: در بستر زمان در همه کشورها اقتصاد از کشاورزی به سمت شهروندی و شهرنشینی رفته است. اگر تاریخ اروپا و شکل‌گیری بورژوازی را بررسی کنیم متوجه می‌شویم که آن نیز از طریق دلالی شکل گرفته است. بسیاری از شهرهای ما به خاطر مسائل بورژوازی اقتصادی ایجاد شدند و این روال کلیه جوامع بشری است.

مرتبط با این خبر

  • سیاست پهلوی اول در تاریخ نگاری، باستان ستایی بود

  • انقلاب اسلامی ریشه های فرهنگی و اجتماعی داشت

  • دست آمریکا بعد از کودتا بیش از پیش در کشور باز شد

  • محمدرضا شاه از نظامیان می ترسید

  • بازاریان مذهبی به حکومت پهلوی روی خوش نشان ندادند

  • رضاخان به اطرافیانش اجازه رشد نمی داد

  • رژیم پهلوی در محرم 42 متوجه سقوط خود می شود

  • اسدالله علم سقوط رژیم پهلوی را پیش بینی کرده بود

  • اسدالله علم یکی از موفق ترین جاسوسان غرب در ایران بود

  • شاه اجرای دستورات آمریکا را الزامی می دانست