سوفیا سه شنبه ها از ساعت 22:00 به مدت 120 دقیقه

گذری كوتاه اندراحوالات شیخ‌اشراق؛ از «حکمت و فلسفه» تا «عقل و زیبایی»

یک سهروردی پژوه، شیخ اشراق را حائز رتبه‌های نوشتاری چون "شیخ‌اجل" سهل و ممتنع، عرفان او را به سان "صدرالمتألهین" و عقل گرایی او را نظیر به نظیر عقل محض "شیخ‌الرئیس" توصیف کرد.

1399/05/08
|
13:31
|

سیدباقر میرعبداللهی با حضور در برنامه "سوفیا" رادیو گفت‌وگو؛ اظهار کرد: سهروردی در میان فیلسوفان درجه یک و دو و نیز مروجین، فردی خاص است بگونه‌ای که سیره و زندگی، مقتول و جوان مرگ شدن او، در کنار گرایش‌های عرفانی و نوشتار فارسی کتب سهروردی از جمله ویژگی‌هایی است که او را محبوب القلوب ساخته است.
وی سهروردی را دارای کشش دراماتیک و برجسته دانست و افزود: سهروردی فیلسوفی سهل و ممتنع است؛ همچون شیخ الرئیس و صدرالمتألهین.

*سهروردی را به سان نیچه ندانیم

میرعبداللهی اظهار کرد: جوانانی که با حافظ و سعدی دم‌خور هستند، شمایی عاطفی و احساسی هم نسبت به سهروردی دارند اما کمبود منابع ساده سازی شده و مستند به زبان فارسی مزید بر علت شده است تا بلایی که برسر "نیچه" در فضای فکری ما پدید آمده است، بر سر سهروردی هم بیاید.
این عضو هیئت علمی دانشگاه اضافه کرد: جوانانی که تحصیل آکادمیک در حوزه فلسفی ندارند، نیچه را در حد "چنین گفت زرتشت" می‌شناسند.

*سهروردی نمی‌آید تا بحران امروز ما را التیام دهد

میرعبداللهی در رابطه با شناخت سهروردی خاطرنشان کرد: باید دانست اگر می‌خواهیم از نسبت شناختی خود با سهروردی سخن بگوییم، باید بدانیم نسبتی از سهروردی را از آن سوی تاریخ به دوران امروز نمی‌آوریم و نباید توقع داشته باشیم بحران هویت امروز ما را حل کند.
وی افزود: سنت فلسفی ما و به طور کلی فلسفه چنین جایگاهی ندارد و این نکته‌ای است که باید همواره در مورد شناخت فیلسوفان مورد نظر داشت.

*شناخت فلسفیدن سهروردی چگونه است؟

همچنین سیدحسن سیدعرب، استاد سهروردی شناس درباب شناخت این فیلسوف اشراقی در میان آثارش گفت: شیخ شهاب الدین در خلاصه مشهوری که در تلویحات بیان می‌کند و می‌گوید ارسطو را می‌بیند که با هم در خصوص حکمای اسلامی بحث کرده و به مقام علم در فلسفه اشراق می‌پردازد، خود را بعنوان شخصیتی متفکر در تاریخ فلسفه اسلامی معرفی نمی‌نماید.
وی با بیان اینکه سهروری با این رویدادهای باطنی تفاوت دارد، گفت: ابتدا باید نسبت خود را با تفکر و فلسفه و اندیشه‌ی پرسشگر مشخص کنیم تا بتوانیم مقام فلسفی سهروردی را بشناسیم.

نمی‌توان از منطق سهروردی غفلت ورزید

سیدعرب تاکید کرد: سهروردی متمایز از ابن سینا و فارابی و ملاصدرا است و اصل مهمی که در جوهره فلسفه اشراق وجود دارد، نوع پرسش و تقریراتی است که سهروردی از فلسفه اشراق بیان می‌نماید و امروز بخش کوچکی از عرفان و تجربه شخصی او به ما رسیده است.
این استاد مؤلف خاطرنشان کرد: سهروردی نظام بزرگی از منطق هم دارد که اگر از آن غفلت شود، از تفکر سهروردی نیز غفلت خواهد شد.

*فلسفیدن در حد مردم کوچه و بازار نیست

سیدعرب ادامه داد: سهروردی مفتاحی پیش روی ما می‌گذارد تا به فضای فکری او راهنمایی شویم که اگر قصد داریم نسبت خود را با سهروردی بسنجیم، ابتدا باید پرسش فلسفی داشته باشیم.
وی خاطرنشان کرد: بنده با کاربردی شدن فلسفه مخالفم که اگر فلسفه به کوچه و بازار بیاید امری نظیر دکان داری شده و معنای تفکر از آن استخراج نخواهد شد.

*سهروردی با عقلانیت محض رابطه‌ای ندارد

در این برنامه رادیویی ماشاالله رحمتی، دانشیار گروه فلسفه دانشگاه نیز با تاکید بر اینکه در میان اساتید دغدغه‌ای مبنی بر امروزی شدن سهروردی وجود دارد، افزود: امروز سخت نیاز داریم عقلانیت غرب را جذاب سازیم؛ عقلانیت خشک و افراطی غربی با ما میانه‌ای ندارد و لذا نیچه را پر خواننده ترین فیلسوف غربی می‌شناسیم.
وی اضافه کرد: در سهروردی هم عقل وجود دارد ولی عقلی طرب ناک؛ وقتی با سهروردی ارتباط برقرار می‌کنیم، همان حسی را داریم که وقتی حافظ می‌خوانیم یا مولانا.

رحمتی در عین حال تاکید کرد: سهروردی از عقلانیت هم چیزی کم ندارد و افزود: اگر متناسب با فضای فرهنگی خود آثار سهروردی را می‌خوانیم، می‌توان گفت او بارز ترین نمونه‌ای است که امروز نه فقط اهل فلسفه بلکه اهل هنر هم باید نوشتار او را فرا گیرند.
وی ادامه داد: در این سال‌ها شوقی که به خواندن سهروردی پیدا شده، این عرض بنده را تایید می‌کند.
*شیخ اشراق، احیاگر اشراقیات است

رحمتی افزود: واقعیت اینست که سهروردی ادعای تاسیس حکمت اشراق را ندارد، بلکه دم از احیا گر بودن آن می‌زند اما نوع احیای او با چیزی که امروز از احیاگری می‌دانیم، تفاوت دارد.
وی در عین حال خاطرنشان کرد: این احیاگری به عصر و دوره‌ای خاص باز نمی‌گردد.

*حکمت اشراق ابتدا برای شیخ شهاب الدین و سپس برای ما احیا می‌شود

رحمتی تصریح کرد: سهروردی خاصیتی فرای سنت‌ها دارد. پروژه احیاگری بصورت امری بیرون از فرد احیاگر نمایان می‌شود. این سنت مربوط به گذشته بوده و احیاگر آن را به زبان امروزی تقلیل می‌دهد که وجهی معاصر می‌یابد.
وی افزود: سهروردی حکمت اشراق را دوباره برای ما روایت نمی‌کند بلکه این حکمت باستانی دوباره برای خود او هم احیا شده است.

دسترسی سریع
سوفیا