زمین 360 درجه پنجشنبه ها از ساعت 10:00 به مدت 60 دقیقه

رادیو گفت و گو

زمين 360 درجه

گفتگوی اختصاصی با عیسی كلانتری؛ خودروسازان مسئولان را هم گول می‌زدند/ بازی با جان مردم به خاطر 10 میلیون

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست گفت: خودروسازان اول بهانه می‌آوردند و مردم و مسئولان را گول زده بودند که ما به خاطر تحریم‌ها تکنولوژی بنرین یورو5 نداریم اما بعدها مشخص شد که تکنولوژی داشتند.

1399/05/11
|
09:12

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی رادیو گفت‌وگو، برنامه "زمین 360 درجه" در یک گفتگوی اختصاصی با دکتر عیسی کلانتری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور درباره مهم ترین مسائل زیست محیطی کشورمان مصاحبه کرد.

کلانتری درآغاز وضعیت آبی ایران را اینگونه ارزیابی کرد: ایران کشور کم آبی است و کمتر کشوری در جهان وجود دارد که با این جمعیت، وضعیت ما را داشته باشد.

*تفکر کم آبی برای مسئولان تفکر سختی است

وی با بیان اینکه متوسط بارش در ایران 80 میلیونی، از 200 میلیمتر بیشتر نیست افزود: ما درمورد آب دو مشکل داریم؛ نخست اینکه تفکر کم آبی برای سیاست گذاران و تصمیم گیران ما تفکر سختی است و دیگری هم خود واقعیت کم آبی است.
کلانتری با تأکید بر اینکه کل سیاست‌های توسعه‌ای و آمایشی باید به محوریت آب برگردد گفت: تولید محصولات کشاورزی با آب دریا قیمت تمام شده محصولات را بیش از 10 برابر قیمت جهانی افزایش می‌دهد و توجیهی هم ندارد بنابراین ما باید با کم آبی بسازیم و در حقیقت انتخاب اجباری ماست؛ ما حق انتخاب نداریم و همه سیاست‌های ما به ویژه در بخش‌های پرمصرف مانند کشاورزی باید دگرگون شود.

*تصمیم گیران آینده روزگار سختی در پیش دارند

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همچنین روزگار سخت و محدودیت‌های بسیار گسترده‌ای را برای حاکمان و تصمیم گیران در آینده نزدیک پیش بینی کرد و گفت: تصمیم گیران آینده باید از خیلی از خواسته‌ها و آرزوهایشان صرف نظر کنند مخصوصاً که اگر قرار بر افزایش جمعیت کشور هم باشد.

او متذکر شد: البته وقتی بر اساس علم جهانی به این نتیجه برسیم که تا چه اندازه می‌توان از آب استفاده کرد آن وقت سیاستمداران آزادند که بر مبنای سیاستهای جهانی و داخلی تعیین تکلیف کنند.
این مقام مسئول مطرح کرد: در این شرایط محدودیت آبی، دو مشکل دیگر به مصرف آب اضافه شده است؛ ما قبلا برای نیازهای زیست محیطی، آب تخصیص نمی‌دادیم چون آب مازاد داشتیم و خود به خود بخش عمده‌ای از این نیازها با سرریز سدها و رودخانه‌ها و آب دادن تالاب‌ها و دشتها تامین می‌شد و پدیده گرد و غباری هم نبود اما الان این نیازها هم اضافه شده و سالانه حدأقل بین 15 تا 20 میلیارد مترمکعب از همین آب را باید به نیازهای زیست محیطی تخصیص دهیم در غیراین صورت دچار پیامدهایی مثل گردغبار خوزستان خواهیم شد که هزینه‌های سرسام آوری هم دارد.
پیامدهای فرسایش خاک موضوعی دیگری بود که کلانتری به آن اشاره و اظهار کرد: فشار جمعیت فعلی با وضعیت اکولوژیکی کشورمان همسو نیستند و فرسایش خاک هم به عنوان یکی از این فاکتورها هم به آب ربط دارد و هم به سیاست‌های دیگری که ناشی از کم آبی هستند.
وی افزود: با افزایش دام در کشور، فشار بر مراتع هم بیشتر شد و پوشش گیاهی از بین رفت، از طرف دیگر توسعه کشت دیم و شخم زدن مراتع هم تتمه پوشش گیاهی را از بین برد و در نهایت فشار دوبارکشت به افزایش فرسایش خاک منجر گردید.

*سالانه 16 تن در هکتار فرسایش خاک داریم

کلانتری متوسط فرسایش خاک سالیانه در ایران را 16 تن در هکتار (معادل 0. 7 دهم میلیمتر عمق خاک) اعلام کرد و گفت: این در حالیست که طبیعت هر چهل سال یک میلیمتر خاک تشکیل می‌دهد اما در حال حاضر سالانه 0. 7 دهم میلیمتر فرسایش داریم و این از بعد اکولوژیکی بسیار وحشتناک است و اینها حاصل سیاست‌های کوتاه مدت برای تولید بیشتر است که هزینه آن را نسل‌های بعدی خواهند پرداخت.
وی حفظ حقوق نسل‌های آینده را از اصول توسعه پایدار برشمرد و تصریح کرد: متاسفانه ما به هیچ وجه به این اصل عمل نمی‌کنیم چراکه حفظ حقوق نسل‌های بعدی برای نسل موجود ما معنایی ندارد.
کلانتری همچنین با اشاره به فرمایشات مقام معظم رهبری در دیدار کارکنان محیط زیست در سال 92 گفت: رهبری فرمودند "محیط زیست برای این دولت و آن دولت نیست بلکه متعلق به نسلهای بعدی است. "

متاسفانه کسی در سیاست گذاری‌های بخشی به این موضوع توجه ندارد و مجالس شورای اسلامی هم یا به غلط لایحه دولت را تصویب می‌کنند و یا طرح‌های من دراوردی را و همچنان هم تأکید دارند که کشور باید 95 درصد خودکفا شود و وزارت جهاد را موظف به این کار می‌کنند اما وزارتخانه هم برای تحقق این امر قانونی ضوابط را زیر پا می‌گذارد چون باید در کوتاه مدت پاسخگو باشد درحالیکه شورای نگهبان و مراجع ذیربط باید جلوی تصویب این قوانین و تصمیمات را بگیرند.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اذعان به اینکه سیاست بهره برداری از منابع آب و خاک کشور پایدار نیست افزود: ما 70 درصد خودکفا شدیم و 30 درصد مابقی را هم باید وارد کنیم اما در صورت ادامه این فشار و با توجه به تغییرات جوی و کاهش بارشها و افزایش درجه حرارت کره زمین، کار به شدت برای ما دشوار خواهدشد.

*تأمین حق ابه90 درصد تالابها تا پایان امسال

طرح "حفاظت از تالاب‌های ایران" نیز موضوع دیگری بود که کلانتری به آن اشاره و اظهار کرد: احیای تالاب‌ها یکی از دستورهای رئیس جمهور وقت است و ما هم پیشرفت‌های نسبتاً خوبی داشتیم؛ نخست اینکه با همکاری وزارت نیرو برای حدود 40 تالاب کشور حق ابه تعیین کردیم و احتمالاً تا پایان امسال به این تفاهم برسیم که وزارت نیرو به بیش از 80 تا 90 درصد تالاب‌ها حق آبه قانونی تخصیص دهد.
وزیر نیرو قانوناً موظف به تامین آب شرب، آب کشاورزی، آب تالابها و صنعت و محیط زیست است و نمی‌تواند بگوید من حق ابه تالاب را نمی‌دهم چون باید به کشاورزان حق ابه تخصیص دهم چراکه این تخلف از قانون است یعنی اگر آب کم است باید برای همه بخش‌ها کمتر تخصیص داده شود.
وی یادآور شد: اتحادیه اروپا در تفاهمی با ایران 10 میلیون یورو برای تالاب "هامون" پرداخت کرد تا سیاست معاش اطراف "هامون" از خود هامون جدا شود و برای مصرف بیشتر آب فشاری به این تالاب وارد نشود.

کلانتری همچنین درباره اقدامات صورت گرفته درباره دریاچه ارومیه گفت: رئیس جمهور سالها به عنوان رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام فعالیت کرده بود و به این نتیجه رسید که به جز احیای دریاچه ارومیه چاره دیگری نداریم زیرا هزینه احیا 1. 5 میلیارد دلار اما هزینه عدم احیا صدها میلیارد دلار می‌شود لذا در سال 92 با یک نگرش استراتژیک تصمیم به احیای دریاچه گرفت و این درحالی بود که رئیس جمهورهای قبلی به این نگرش نرسیده بودند.

* اتمام عملیات مهندسی دریاچه ارومیه تا چهار ماه آتی

وی افزود: دریاچه ارومیه مسیر تثبیت را گذارنده و از سال گذشته هم وارد مرحله احیا شد. امسال هم کلیه عملیات مهندسی اجرایی این دریاچه اعم از تونل، کانال و سدهای انتقال آب تمام خواهد شد کمااینکه بیش از 93 درصد عملیات تونل‌های انتقال آب تمام شده و 7 درصد باقی مانده هم ظرف سه چهار ماه آتی تمام خواهدشد.
این مقام مسئول عنوان کرد که از امسال در حوزه دریاچه ارومیه، گرد و غباری نخواهیم داشت و با توجه به منابع سرمایه گذاری شده تقریباً بالای 95 درصد مناطق گردوغبار خیز دریاچه و اطراف آن تثبیت شده است و البته محوریت برنامه ریزی برای احیای دریاچه ارومیه با دانشگاه شریف بود که از این بابت از متخصصان کشور به ویژه این دانشگاه تشکر و قدردانی می‌کنیم.

*خیلی‌ها احیای دریاچه ارومیه را غیرممکن می‌دانستند

کلانتری یادآور شد: احیای دریاچه ارومیه در شرایطی صورت گرفت که "پدر کویر ایران" این کار را نشدنی می‌دانست و از اول هم معلوم بود که ایشان حرف غیر علمی می‌زند چون تخصصش در این حوزه نبود اما چون برد رسانه‌ای و مطبوعاتی داشت بارها انتقاد کرد و گفت که دریاچه را باید رها کرد البته بسیاری از زمین شناسان سازمان زمین شناسی و دانشگاهیان هم معتقد بودند که این دریاچه را باید رها کرد.
وی در بخش دیگر برنامه به اقدامات سازمان برای بهبود وضعیت آلودگی هوای کلانشهرها اشاره کرد و گفت: آلودگی هوای کلانشهرهای ایران به فرهنگ نحوه مصرف برمی گردد.
این مقام مسئول آلاینده ازون سطح پایین را از آلاینده‌های بسیار خطرناک برشمرد و گفت: تابش نور خورشید و گرمای بالای 30 درجه و سوخت ناقص پمپ بنزین‌ها اکسیژن پایین را به به ازون تبدیل می‌کند و این آلاینده قبلاً جزو فاکتورهای اندازه گیری روزهای ناسالم نبود.

*تهران در تیرماه امسال 11 روز هوای ناسالم داشت

کلانتری عنوان کرد: تهران در تیرماه امسال 11 روز هوای ناسالم را به دلیل آلاینده ازون سطح پایین تجربه کرد از این رو تاکید کردیم که کلیه پمپ بنزین‌ها تا سال 1400 تجهیز به کَهاب شوند تا فرّارهای آلاینده را به سیستم بنزین و گازوئیل کشور برگردانند.
وی عامل اصلی آلودگی هوا در تولید ذرات آلاینده ناشی از حرکت خودروها و موتورسیکلت‌ها عنوان کرد و گفت: در حال حاضر بیش از 90 درصد بنزین ما استاندارد یورو4 و یورو5 است و لذا بهانه‌ای درخصوص بنزین نداریم.

*خودروسازان مردم و مسئولان را گول می‌زدند

خودروسازان اول بهانه می‌آوردند و مردم و مسئولان را گول زده بودند که ما به خاطر تحریم‌ها تکنولوژی نداریم اما بعدها مشخص شد که تکنولوژی داشتند ولی به خاطر اینکه حدود 10 میلیون تومان برای آنها آب می‌خورد می‌خواستند با سلامتی مردم معاوضه کنند که قبول نشد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست گفت: وزارت نفت اعلام کرده که در زمستان نمی‌تواند همزمان صددرصد گاز مصرفی مردم و گاز نیروگاه‌ها را تأمین کند بنابراین اگر مردم در مصرف گاز خانگی صرفه جویی کنند و درجه حرارت آبگرمکن و شوفاژ منزل را پایین بیاورند بخش زیادی از این مشکل حل می‌شود.

* الگوی مصرف انرژی مردم باید تغییر کند

وی افزود: اگر رسانه‌ها و مردم الگوی مصرف را تغییر دهند و ما هم سیستم خودروها و موتورسیکلت‌ها را جایگزین کنیم می‌توانیم هوای پاکی داشته باشیم البته باید توجه داشت که منابع ارزی کشورمان هم محدود است.

*80درصد آلودگی هوای کلانشهرها به خود مردم برمی گردد

کلانتری معتقد است که 80 درصد آلودگی هوای کلانشهرها مربوط به خود مردم و 20 درصد مربوط به تکنولوژی هاست و اگر مردم درست رفتار کنند ما می‌توانیم هوای پاکی داشته باشیم و اگر رعایت نکنند باید آلودگی هوا را هم در کنار دیگر مسائلشان بپذیرند.

*اختصاص وام 60 میلیاردتومانی برای تجهیزات محیط بانی

این مقام مسئول درباره کمبود نیروی محیط بان برای حفاظت از محیط زیست و مشکل تجهیزات آنها گفت: تعداد محیط بانان ما حدود 50 درصد آن چیزی است که در قانون پیش بینی شده است اما درمورد تجهیزات هم اخیراً در تفاهم با مدیرعامل بانک ملی قرار شده که امسال 60 میلیارد تومان وام برای تجهیزات محیط بانان اختصاص داده شود.
وی افزود: طبق مصوبات بین المللی همه کشورها موظفند 17 درصد خاکشان را برای حفظ حقوق ژنتیکی نسل‌های آینده به عنوان مناطق حفاظت شده نگه دارند که ما هنوز به 17 درصد نرسیدیم و برای این درصد از حفاظت هم به 7 هزار محیط بان نیاز داریم.
کلانتری با بیان اینکه محیط بانان باید ماهانه 18 شبانه روز معادل 440 ساعت در ماه در پاسگاه‌های خود حضور داشته باشند گفت: این درحالیست که یک کارمند عادی در طول یک ماه 165 ساعت کار می‌کند.

*وضعیت حقوق محیط بانان بهتر شده است

متوسط دریافتی محیط بانان تا سه سال قبل یک میلیون و 400 هزار تومان بود و اجحاف فراوانی در حق محیط بانان می‌شد اما ما امروز با کمک سازمان برنامه متوسط دریافتی محیط بانان را از این مبلغ به 4 میلیون تومان افزایش دادیم.
برخی از مدیران کل کم عقل به دلیل کمبود پرسنل در ادارات محیط بانان را از پاسگاه‌ها به ادارات کشانده بودند که با دستور ما تمام محیط بانان به جز کسانی که قابلیت پست مدیریتی را داشتند به پاسگاه‌های خود برگشتند.
وی افزود: قبلا اگر محیط بان در یک درگیری کسی را می‌کشت باید قصاص می‌شد و اگر کشته می‌شد هم که دیگر کشته شده بود اما ما به محیط بانان آموزش می‌دهیم تا حداقل بتوانند صورت جلسه بنویسند و از حق خود دفاع کنند، ما معتقدیم که هیچ کسی نباید کشته شود اما بالاخره درگیری است و ممکن است اتفاق بیفتد که خوشبختانه طی دو سال گذشته تلفاتی از محیط بانان نداشتیم و حداقل تلفات را هم از شکارچیان داشتیم.

وی با اشاره به به روزرسانی تجهیزات محیط بانان گفت: ما سازمان ضعیفی هستیم و کل بودجه سازمان محیط زیست فقط 750 میلیارد تومان است.
محیط زیست برای مردم است و لذا خود مردم باید محیط زیست را حفظ کنند؛ بنده با 3500 محیط بان قادر به حفظ محیط زیست نیستم و اگر مردم همراهی نکنند این 3500 محیط بان عملاً نمی‌توانند هیچ کاری کنند بنابراین مردم برای حفظ سلامتی خود و محیط زیست و حقوق نسلهای آینده در مصرف صرفه جویی کنند و مواد پلاستیکی را هم چندبار مصرف کنند.

کلانتری در پایان این گفتگو اظهار کرد: سازمان محیط زیست 7 هزار پرسنل دارد که فقط 3500 نفر آن محیط بان هستند و اگر مردم به امید سازمان بخواهند محیط زیست را حفظ کنند قطعاً در اشتباهند لذا همه مردم ما باید محیط بان باشند و صدا و سیما هم بیشتر کمک کند و چگونگی حفظ محیط زیست را به مردم آموزش دهد.

دسترسی سریع
زمین 360 درجه