تقاطع فرهنگ پنجشنبه ها از ساعت 18:00 به مدت 90 دقیقه

رادیو گفت و گو

تقاطع فرهنك (اصلي)

گفتگو با احمد ابوالفتحی: از کامو تا بیضایی؛ جایگاه اسطوره کجاست؟

سردبیر همشهری داستان در مصاحبه با رادیو گفت وگو به بررسی نقش و جایگاه اسطوره های ادبی در داستان های گذشته و رمان های حال ادبیات فارسی پرداخت.

1399/02/28
|
10:45

احمد ابوالفتحی در گفت وگو با برنامه "تقاطع فرهنگ" در بررسی وضعیت "داستان نویسی ایرانی" امروز گفت: داستان ایرانی قدری به سمت اسطوره نویسی و تاریخ گرایش پیدا کرده ولی بازاندیشی در مقوله اسطوره ها نظیر آنچه در شاهنامه آمده، کمتر دیده می شود.
شاید جدی ترین استفاده از شاهنامه حکیم فردوسی در ادبیات جهان، متعلق به آلبر کامو(1) است و بسیار جدی تر از آثار نویسندگان ایرانی است. البته آثاری توسط نویسندگان پیشین در این حوزه نگاشته شده اما بسیار ناچیز است.
به گفته ابوالفتحی نقش اسطوره ها در ادبیات فارسی اندک است. در کمتر اثری مانند نوشته های "شیوا مقانلو" اسطوره ها نمود پیدا کرده و چنین رویه ای در مطبوعات نیز کمتر دیده می شود.

*اسطوره های کمرنگ مطبوعاتی

سردبیر همشهری داستان با ابراز تاسف از سهم ناچیز ادبیات اسطوره ای در این نشریه گفت: تلاش می کنیم این نقصان را جبران کنیم.
او در ادامه اظهار نظر شهاب دارابیان –مجری برنامه- که از نمایش چند باره "افسانه جومونگ" در سیما و گرایش مردم به این اسطوره خیالی گلایه کرد، گفت: مهم ترین فیلم های سینمایی درباره شاهنامه، محصول سینمای شوروی و این مسئله بسیار دردناک است. ایالت تاجیکستان در دهه 70 تا 80 میلادی گرایش بسیاری به داستان "رستم و سهراب" داشت ولی سینمای ما به این مقوله نپرداخته است.
قبل از انقلاب اسلامی تلاش هایی در این جهت انجام می شد ولی امروز به دلیل هزینه بر بودن یا نبود تمایل در مدیران و فیلمسازان اسطوره های ایرانی- اسلامی کمتر ساخته و پرداخته شد.

*اسطوره های انتقادی

ابوالفتحی معتقد است گرایش رمان یا داستان به سمت مسائل انتقادی است و بنابراین پذیرش دربست و بی چون و چرا هیچ مقوله ای را برنمی تابد و اسطوره هم جزء همین مسائل است.
نگاه انتقادی به مقوله اسطوره در چارچوب مدرنیته می گنجد و این رویه در نگرش دگرگون "بهرام بیضایی" نسبت به شاهنامه دیده می شود که در دیگر آثار ادبیات فارسی کمرنگ است. در این میان "سمفونی مردگان" یکی از محبوب ترین رمان های فارسی است که بارها تا امروز تجدید چاپ شده است.
این رمان نویس ایرانی در توضیح وضعیت این کتاب پر فروش گفت: این کتاب، داستان گویِ شخصیتی است که نگاهی مدرن به "فریدون" دارد.

*نیم نگاهی به ادبیات ایران باستان

ابوالفتحی همچنین از نبود نگاه های متفاوت و خلاقانه نویسندگان به اسطوره ها و باز تعریف شخصیت هایی جدید برآمده از این مضامین انتقاد کرد و در این راستا، اقتباس ادبیات کودک و نوجوان از متون کهن را نوعی "سفارش کاری" دانست.
وی درباره تازه ترین اثر خود به رادیو گفت وگو گفت: این اثر هم اشارات اسطوره ای دارد ولی با شاهنامه مرتبط نیست. این کتاب با نیم نگاهی به ایرانِ باستان، به معنای دقیق کلمه، گرایش اسطوره ای ندارد.


1-یکی از نویسندگان بزرگ قرن بیستم و خالق کتاب مشهور بیگانه و مقاله جریان‌ساز افسانه سیزیف است.

دسترسی سریع
تقاطع فرهنک (اصلی)