جمعیت، حال، آینده شنبه تا چهارشنبه از ساعت 10:00 به مدت 50 دقیقه

رادیو گفت و گو

جمعيت، حال، آينده

عضو هیئت علمی موسسه آموزشی امام خمینی (ره): کاهش جمعیت نتیجه ضد فرهنگ معرفی کردن فرزندآوری در دهه شصت است

محمدجواد توکلی با بیان اینکه سیاست‌های ایران در دهه شصت، فرزند بیشتر را یک ضد فرهنگ معرفی می‌کرد، گفت: نرخ باروری در قشر فرهیخته کاهش بیشتری داشته است، یعنی کسانی که از سیگنال‌های فرهنگی بیشتر متأثر بودند به سمت کاهش جمعیت حرکت کردند.

1399/02/31
|
12:01

برنامه «جمعیت، حال و آینده» رادیو گفت و گو در خصوص راهکارهای فرهنگی افزایش فرزندآوری در ایران با دکتر محمد جواد توکلی عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) به صورت تلفنی گفتگو کرد.

محمد جواد توکلی با اشاره به اینکه در سال 1365 نرخ باروری در ایران 6. 4 بود، گفت: این آمار یعنی به ازای هر مادر به طور متوسط 6. 4 بچه داشتیم. در برنامه توسعه اول برنامه‌ریزی کردیم این آمار به 4 بچه برسد و قصد داشتیم در طول 25 سال به این آمار برسیم اما اتفاقی که افتاد این بود که در طول شش سال به این هدف رسیدیم.

وی افزود: متأسفانه در سال 1372 قانون تنظیم خانواده را تصویب کردیم و برنامه همه جانبه‌ای برای کاهش نرخ باروری دیده شد. این اقدامات سبب شد در سال 1390 به زیر 2. 1 نرخ باروری دست پیدا کردیم.

عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) به کاهش نرخ باروری ایران در دهه شصت و در کمتر از شش سال اشاره و اظهار کرد: در حقیقت ایران در دهه شصت یکی از شدیدترین کاهش‌های نرخ باروری در جهان را برای خود ثبت کرد. این مسئله نشان می‌دهد مشکلات اقتصادی اثر کمتری در کاهش جمعیت داشته است زیرا در طول شش سال یعنی از 1364 تا 1370 اتفاق خاصی در حوزه اقتصاد نیفتاد.

وی ریشه اصلی کاهش فرزندآوری را یک مسئله فرهنگی عنوان و اظهار کرد: متأسفانه در برهه‌ای از تاریخ انقلاب، همه امکانات را بسیج کردیم و ذهنیت مردم را مسخ کردیم تا آن‌ها باور کنند زندگی‌شان با فرزند کمتر بهتر می‌شود.

توکلی با بیان اینکه سیاست‌های ایران در دهه شصت، فرزند بیشتر را یک ضد فرهنگ معرفی می‌کرد، گفت: نرخ باروری در قشر فرهیخته کاهش بیشتری داشته است، یعنی کسانی که از سیگنال‌های فرهنگی بیشتر متأثر بودند به سمت کاهش جمعیت حرکت کردند.

وی در عین حال مسائل اقتصادی را در کاهش نرخ باروری مؤثر دانست و عنوان کرد: با این وجود، تغییرات فرهنگی باید به عنوان متغیر اساسی و اصلی در کاهش نرخ باروری محسوب شود.

توکلی در ادامه با بیان اینکه ریشه مشکلات اقتصادی در حوزه فرزندآوری نیز فرهنگی است، اظهار کرد: آمارها نشان می‌دهد استان‌هایی که از سطح درآمد بیشتری برخوردار هستند و وضعیت اقتصادی بهتری دارند، باروری کمتری دارند و استان‌هایی که از نظر درآمدی وضعیت پایین تری دارند، سطح فرزندی آوری بیشتری دارد.

وی با ذکر چند نمونه عنوان کرد: اصفهان رتبه نهم کشور در حوزه درآمد را دارد اما نرخ باروری آن 1. 4 است. گیلان و مازندران که رتبه 16 و 11 دارند باروری زیر 1. 4 دارند و سیستان و بلوچستان که رتبه 31 را از نظر وضعیت اقتصادی دارد اما نرخ باروری آن بالای 2. 5 است.

عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) با بیان اینکه فرهنگ یک پدیده دیرکار است، عنوان کرد: تغییرات در فرهنگ خیلی کند صورت می‌گیرد اما وقتی تغییر کرد هم نمی‌توان به راحتی آن را تغییر داد. در 25 سال اخیر تلاش زیادی کرده‌ایم فرهنگ فرزند کم را جا بیندازیم و اگر می‌خواهیم این فرهنگ را تغییر دهیم به همین زمان نیاز داریم تا با ابزارهای رسانه‌ای، اندیشه جامعه را تغییر دهیم.

وی در عین حال از رویکردهای کوتاه‌مدت سخن گفت و اظهار کرد: می‌توان از ظرفیت نخبگان و رسانه‌ها و همچنین حوزه‌های علمیه استفاده کرد زیرا در جریان کاهش فرزندآوری از علما استفاده کردیم و هم اینک می‌توانیم برای برگشت از ظرفیت حوزه نیز استفاده کنیم تا این فرهنگ اصلاح شود.

دسترسی سریع
جمعیت، حال، آینده