سودای سیمرغ هر روز از ساعت 21:00 به مدت 60 دقیقه

رادیو گفت و گو

سوداي سيمرغ

انفعال مردم در فیلم‌ها دلیل بر ضدمردمی بودن سینما و فیلمساز نیست

کارشناس سینما در رادیو گفت‌وگو عنوان کرد: نگاهی به سینمای ایران نشان می‌دهد در فیلم‌ها بازنمایی مردم در حد افرادی منفعل و در کنار قهرمان بوده و این دلیل بر ضدمردمی بودن سینما نیست.

1399/11/24
|
10:33
|

احسان زیور عالم (منتقد سینما) درارتباط با نقش و جایگاه مردم در سینما در برنامه «سودای سیمرغ» رادیو گفت‌وگو بیان کرد: اطلاق کلمه ضدمردمی برخی رسانه‌ها به جشنواره امسال کاملا عجیب است، این کلمه از کجا امده است اگر منظور بازنمایی مردم در سینما است حداقل ما باید نگاه کنیم از جشنواره اول که در سال 60 شروع می‌شود کدام فیلم بازنمایی مردم را دارد؟ مرگ یزدگرد، حاج واشنگتن و... هیچکدام بازنمایی زندگی مردم نبودند و دهه 80 را نگاه کنیم فیلم‌هایی که راجع به دوره اصلاحات است داستان چندتا دانشجو دارد ان‌ها بازنمایی مردم را داشته است؟ این اطلاق «ضد مردمی» حکم ژورنالیستی است که پشت هیچ پشتوانه علمی وجود ندارد.

«بی همه چیز» خوانش اشتباهی از نمایش دورنمات بود

وی ادامه داد: امسال در فیلم «بی همه چیز» خوانش نادرستی از نمایش «بانوی سالخورده» اثر «فردریش دورنمات» را داشتیم، کسانی که تئاتر دورنمات را می‌خوانند شخصیت البرت گیل همی که در بی همه چیز شخصیت «امیر» با ایفای نقش اقای پرستویی است انجا یک استنباط بسیار مهم دارد که همان استنباط را« ایبسن» در«دشمن مردم دارد» و می‌گوید ادمی را به عنوان قهرمان برجسته می‌کنم خود مردم و محصول جامعه است ، در ملاقات بانوی سالخورده هرکسی که در ان شهر می‌توانست مثل ایل کشته شود چرا که جزیی از یک کل بود اما انچه در فیلم "بی همه چیز" محسن قرایی اتفاق می‌افتد این است که یک پیغمبر درست شده که بقیه مریدانش می‌شوند و خوانش غلط از متن دارد فکر کند مردم ان روستا که ان توده‌ای هستند که به ان‌ها ظلم می‌شود وحالا ان قهرمان اصلی نطق اخرش حرف می‌زند و نجات دهنده است و مردم بر وی قسم می‌خورند و بر مرگش گریه می‌کنند.

منتقدان نگاه تاریخی به سینما ندارند

زیورعالم گفت: انتخاب اکثریت و نتیجه پایین منتخب اگر مورد نقد قرار بگیرد منتقد جرف ضد مردمی نزده بلکه یک موقعت دراماتیک را بررسی کرده در «زالاوا » مردم تصمیم میگیرند این اتفاق بیافتند ان خانم در فیلم کشته شود هیچکس ناراحت هم نمیشود.

وی پررنگ شدن این بحث ضدمردمی بودن فیلم‌ها را مبتنی بر این دانست که بخش مهمی از منتقدان و روزنامه نگاران نگاه تاریخی ندارندو افزود: برگردیم به دهه 70 فیلم آژانس شیشه‌ای آقای حاتمی کیا، همان ادم‌هایی که درآژانس گیرمیکنند قشرهای متفاوت از مردم هستند چرا ان موقع نگفتند مردم منفعل هستند، تازه خیلی انتقادتند هم کرده اندآقای حاتمی کیا میگوید این مردم رزمنده‌ها رافراموش کرده‌اند چرا ان موقع کسی نگفت به اقای حاتمی کیا که چرابه مردم توهیین کرد ه‌اید؟ در ذات سینمای ایران درموضوع اجتماعی از ذختر لر به عنوان اولین فیلم ناطق تا کنون مردم انجا منفعل بوده‌اند، فیلم‌های کمدی بعد انقلاب هم این بحث وجوددارد به طور مثال اقای فرح بخش در فیلم‌هایش سکانس محبوب دارد در سفره خانه میشینند کباب میخورند گروه موسیقی دارد همیشه بین قهرمان ومسئول ان سفره خانه دعوا میشود و مردم نگاه میکنند.

زیرعالم تصریح کرد: کارساده‌ای است فکر کنیم حافظه منتقد ما دراین حوزه خیلی حافظه کوتاه مدت است، نمی‌اید بگوید سیرتاریخی سینمای ایران از نقطه صفر تا الان چه بوده است و همواره درسینمای ایران به شکل عمده خیلی سینماگرها دوست نداشتند مردم رافعال بکنند حتی درارتباط بافیلم‌های انقلابی نگاه کنید همیشه یک قهرمانی است که از مردم جدا میشود انقلاب می‌کند، در فیلم سینمایی «تک تیرانداز» کل رزمنده‌ها بیکارند یک نفرفقط کار میکند آیا باید بگوییم ان فیلم تصویربدی ازرزمنده‌ها را نشان میدهد؟ ما مثلا بگوییم ضد رزمنده است؟

مصادیق زن کنشگر و منفعل در سینما نشان از نگاه فیلمساز دارد

وی راجع به اینکه زن‌ها در سینما کنش گربوده اندیا منفعل بیان کرد: خیلی زن‌ها بودند مثل نیکی کریمی، مژده شمسایی، هدیه تهرانی و...... که کنشگر بودند ما زن کنش گردرجبهه هم داشتیم مثل عاطفه رضوی در سفر به چذابه، اینکه درزن‌ها چرا منفعل میشوند جالب این است نقش کارگردان زن دراین انفعالات پررنگ است مساله است، شخصیت تی تی درکارخانم پناهنده میبینیم کپی شده ازفیلم‌های خارجی و کپی فانتزی است انجا همه شخصیت‌ها کنش گرندر این زن منفعل؛ محصول سیستم نیست محصول فکر و اندیشه دربین سینماگراست در« مامان» خانم افشار کنش گیری نشان میدهد و ناگهان وی را فیلمساز منفعل می‌کند اما در مثال خوب زن کنشگر در « پرنده کوچک خوشبختی» یک خانم معلمی است کنش گری مثبت دارد پس ضعف در اندیشه‌ای در سینماگران است.

فیلمسازان سینمای ایران بلاتکلیف در انتخاب جهان بینی هستند

وی با انتقاد از سینماگران گفت: سینماگران ما ادبیات نمی‌خوانند، تئاتر نمی‌بینند و با فلسفه نسبتی ندارند با جامعه شناسی و روان شناسی غریبه‌اند آن وقت از مردم فیلم می‌سازند؛ بحث مردم یک بحث جامعه شناسی است، اگر سینمای یک دهه اخیرجهان رادرنظر بگیریم این شرقی وغربی بودنش بیش از هرزمانی برجسته است، ادمی که در خودش میرود وفکر میکندتفاوت دارد نگاه شرقی به شدت انسانی است مثل« درخت گلابی وحشی» وفیلم‌های ژاپنی که با لذت میبینید، درسینمای غربی ان فرد دچاراشوب واضطراب فلسفی است و نسبت با جغرافیاست در سینمای ایران تکلیف مشخص نیست عرب‌ها و ترکها سینما شرقی تولید می‌کنند و غربی‌ها به تقویت نگاه خود می‌پردازند اما فیلمسازان نه فلسفه نه جامعه شناسی نه روانشناسی بلدند و فیلم می‌سازند و تکلیف را مشخص نمی‌کنند.

زیور عالم اظهار کرد: فیلم یدو درساخت تکنیکی فیلمی دسته دهه چهارم از رندگی مخفی ترانس مالیک است موضوع راجع به چرایی جنگ است از ترانس مالیک رساله هگل بیرون امده است اما اقای جعفر‌ی میتواند ازفیلمش رساله‌اش خارج کند یا یک مانیفست بدهد؟ یا«درخت گلابی وحشی» کارگردان ترک همان منطقه است راجع به شرق و زادگاهش فیلم ساخته است ادبیات وشهر خودش شناخته است به زیبایی فلسفه ادم‌های مسلمان ترکیه راشناخته است پایانش راجع به پدر وپسر گفته است اما در فیلم‌های ایرانی راجع به پدر وپسر گفته است مهمترین مساله موضوع شرقی است (رابطه پدروپسر)درادبیات ما رابطه پدر وپسرمساله بوده است.

دانش آموختگان سینما باید برای مردم فیلم بسازند/ رابطه دانشگاه بابدنه تولید قطع است

این منتقد سینما در پایان خاطر نشان کرد: پس درست‌تر این است که بگوییم ما فاقد اگاهی از وضعیت هنر کشورمان هستیم سال گذشته کتاب جشنواره مشخص کرد عموم سینما گران فاقد تحصیل رشته سینما نبوده‌اند دوتا دانشگاه ما لیسانس سینما ارائه میدهند سوره ودانشگاه هنر چرا بچه‌هایی که دانشگاه کار میکنند تزریق به بدنه سینما نمیشوند؟ پس خروجی دانشگاه کجاست؟ رابطه دانشگاه بابدنه تولید قطع است.

وی گفت: در فیلمساز برای جشنواره و مردم باید تحصیلات افرادرادرنظر بگیریم بیشتر تکنسین‌ها در کارگاه‌ها شکل گرفته است محصولش شده است این. من به نظرم با گذشت چهار دهه جشنواره سینمای فجر پای تاریخ را وسط بکشیم و اگر بررسی اماری کنند خیلی اتفاقات روشن می‌شود.

دسترسی سریع
سودای سیمرغ